端居述怀六首

明 · 胡应麟 · 绝句

原文
朝见许由行逊,暮看虞舜明扬。
黄屋翻成重累,不如枯坐禅床。
译文 / 白话释义

早晨看到许由谦逊辞让,傍晚看到虞舜举贤授能。帝王之位反而成为重重负累,不如静静坐在禅床上。

注释

辞让,退让。这里指许由辞让天下的故事。;举用、选拔。出自《礼记·檀弓下》‘穆公问于子思曰:‘为旧君反服,古与?’子思曰:‘古之君子,进人以礼,退人以礼,故有旧君反服之礼也;今之君子,进人若将加诸膝,退人若将队诸渊,毋为戎首,不亦善乎!又何反服之礼之有?’公曰:‘善哉!’退而与宰我议之,宰我曰:‘以予观于夫子,贤于尧、舜远矣。’子思闻之,曰:‘何谓也?’宰我曰:‘昔者尧命契为司徒,敬敷五教,在宽。命皋陶为士,五刑有服。命弃为后稷,百谷时茂。三圣人事毕,而皋陶、弃、契皆有天下,今夫子亦有天下,其贤于尧、舜远矣。’子思曰:‘然。昔者舜荐禹于天,十有七年,舜崩,三年之丧毕,禹避舜之子于阳城,天下之民从之,若尧崩之后不从尧之子而从舜也。禹荐益于天,七年,禹崩,三年之丧毕,益避禹之子于箕山之阴,天下之民从之,若舜崩之后不从舜之子而从禹也。禹、舜,帅天下以仁,而民从之。桀、纣,帅天下以暴,而民从之。其所令反其所好,而民不从。是故君子有诸己而后求诸人,无诸己而后非诸人。所藏乎身不恕,而能喻诸人者,未之有也。故治国在齐其家。’宰我曰:‘吾闻鬼神之名,而不知其所谓。’子思曰:‘气也者,神之盛也;魄也者,鬼之盛也;合鬼与神,教之至也。众生必死,死必归土,此之谓鬼。骨肉毙于下,阴为野土。其气发扬于上,为昭明,焄蒿,凄怆,此之谓神。因物之精,制为之极。明命鬼神,以为黔首则,百众以畏,万民以服。’宰我曰:‘吾闻祭思敬,丧思哀,其可已矣。’子思曰:‘否。祭而不敬,不如不祭。丧而不哀,不如无丧。君子敬则用祭器。是以不废郊社之礼,不敢以其君,不敢以其父母,不敢以其亲,故祭思敬,丧思哀。’宰我曰:‘吾闻之,民之所由生,礼为大。非礼无以节民性,非礼无以坊民行。故婚姻之礼废,则夫妇之道苦,淫辟之罪多矣。乡饮酒之礼废,则长幼之序失,争斗之讼繁矣。丧祭之礼废,则臣子之恩薄,倍死忘生者众矣。朝觐之礼废,则君臣之义乖,侵陵之患起矣。故君子之于礼,敬而将之。是以虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼,亦不敢作礼焉。虽有其德,苟无其礼, 这里指虞舜选拔贤能的做法。;古代帝王所乘车上以黄缯为里的车盖,亦指帝王车。这里指代帝王之位。;无所事事地干坐。这里表示一种超脱尘世的安静状态。;坐禅之床。常被用于表示一种出世的、宁静的修行场所。

赏析

这首诗在文学手法上运用了对比的手法,通过‘朝见’许由的谦逊辞让和‘暮看’虞舜的举贤授能,与‘黄屋翻成重累’形成鲜明的对照,强调了诗人对出世隐逸生活的向往。在意境上,前两句描绘出古代圣君贤士的行为画面,营造出一种古雅的氛围,后两句则陡然一转,以‘黄屋’的重累和‘枯坐禅床’形成强烈的反差,构建出一种超脱尘世的意境。在情感表达方面,诗人表达了对功名利禄的厌倦,对宁静自在的出世生活的渴望。主题思想上,反映了诗人对世俗名利的淡泊态度以及对精神解脱的追求。

互动

赏析、译文、注释等信息整理自开源古籍资料,仅供学习参考。