齐宣王见颜斶,曰:“斶前
qí xuān wáng jiàn yán chù , yuē :“ chù qián
”斶亦曰:“王前
” chù yì yuē :“ wáng qián
”宣王不说
” xuān wáng bù shuō
左右曰:“王,人君也
zuǒ yòu yuē :“ wáng , rén jūn yě
王曰‘斶前’,亦曰‘王前’,可乎
wáng yuē ‘ chù qián ’, yì yuē ‘ wáng qián ’, kě hū
”斶对曰:“夫斶前为慕势,王前为趋士
” chù duì yuē :“ fū chù qián wèi mù shì , wáng qián wèi qū shì
与使斶为慕势,不如使王为趋士
yǔ shǐ chù wèi mù shì , bù rú shǐ wáng wèi qū shì
”王忿然作色曰:“王者贵乎
” wáng fèn rán zuò sè yuē :“ wáng zhě guì hū
”对曰:“士贵耳,王者不贵
” duì yuē :“ shì guì ěr , wáng zhě bù guì
”王曰:“有说乎
” wáng yuē :“ yǒu shuō hū
昔者秦攻齐,令曰:‘有敢去柳下季垄五十步而樵采者,死不赦
xī zhě qín gōng qí , lìng yuē :‘ yǒu gǎn qù liǔ xià jì lǒng wǔ shí bù ér qiáo cǎi zhě , sǐ bù shè
’令曰:‘有能得齐王头者,封万户侯,赐金千镒
’ lìng yuē :‘ yǒu néng dé qí wáng tóu zhě , fēng wàn hù hóu , cì jīn qiān yì
’由是观之,生王之头,曾不若死士之垄也
’ yóu shì guān zhī , shēng wáng zhī tóu , céng bù ruò sǐ shì zhī lǒng yě
”宣王默然不悦
” xuān wáng mò rán bú yuè
左右皆曰:“斶来,斶来
zuǒ yòu jiē yuē :“ chù lái , chù lái
大王据千乘之地,而建千石锺,万石虡
dà wáng jù qiān chéng zhī dì , ér jiàn qiān shí zhōng , wàn shí jù
天下之士,仁义皆来役处
tiān xià zhī shì , rén yì jiē lái yì chù
辩士并进,莫不来语
biàn shì bìng jìn , mò bù lái yǔ
东西南北,莫敢不服
dōng xī nán běi , mò gǎn bù fú
求万物无不备具,而百姓无不亲附
qiú wàn wù wú bù bèi jù , ér bǎi xìng wú bù qīn fù
今夫士之高者,乃称匹夫,徒步而处农亩,下则鄙野、监门、闾里,士之贱也,亦甚矣
jīn fū shì zhī gāo zhě , nǎi chēng pǐ fū , tú bù ér chù nóng mǔ , xià zé bǐ yě 、 jiān mén 、 lǘ lǐ , shì zhī jiàn yě , yì shèn yǐ
斶对曰:“不然
chù duì yuē :“ bù rán
斶闻古大禹之时,诸侯万国
chù wén gǔ dà yǔ zhī shí , zhū hóu wàn guó
德厚之道,得贵士之力也
dé hòu zhī dào , dé guì shì zhī lì yě
故舜起农亩,出于岳鄙,而为天子
gù shùn qǐ nóng mǔ , chū yú yuè bǐ , ér wèi tiān zi
及汤之时,诸侯三千
jí tāng zhī shí , zhū hóu sān qiān
当今之世,南面称寡者,乃二十四
dāng jīn zhī shì , nán miàn chēng guǎ zhě , nǎi èr shí sì
由此观之,非得失之策与
yóu cǐ guān zhī , fēi děi shī zhī cè yǔ
稍稍诛灭,灭亡无族之时,欲为监门、闾里,安可得而有乎哉
shāo shāo zhū miè , miè wáng wú zú zhī shí , yù wèi jiān mén 、 lǘ lǐ , ān kě dé ér yǒu hū zāi
是故《易传》不云乎
shì gù 《 yì chuán 》 bù yún hū
’居上位,未得其实,以喜其为名者,必以骄奢为行
’ jū shàng wèi , wèi dé qí shí , yǐ xǐ qí wèi míng zhě , bì yǐ jiāo shē wèi xíng
据慢骄奢,则凶中之
jù màn jiāo shē , zé xiōng zhōng zhī
是故无其实而喜其名者削,无德而望其福者约,无功而受其禄者辱,祸必握
shì gù wú qí shí ér xǐ qí míng zhě xuē , wú dé ér wàng qí fú zhě yuē , wú gōng ér shòu qí lù zhě rǔ , huò bì wò
’故曰:‘矜功不立,虚愿不至
’ gù yuē :‘ jīn gōng bù lì , xū yuàn bù zhì
’此皆幸乐其名,华而无其实德者也
’ cǐ jiē xìng lè qí míng , huá ér wú qí shí dé zhě yě
是以尧有九佐,舜有七友,禹有五丞,汤有三辅,自古及今而能虚成名于天下者,无有
shì yǐ yáo yǒu jiǔ zuǒ , shùn yǒu qī yǒu , yǔ yǒu wǔ chéng , tāng yǒu sān fǔ , zì gǔ jí jīn ér néng xū chéng míng yú tiān xià zhě , wú yǒu
是以君王无羞亟问,不愧下学
shì yǐ jūn wáng wú xiū jí wèn , bù kuì xià xué
是故成其道德而扬功名于后世者,尧、舜、禹、汤、周文王是也
shì gù chéng qí dào dé ér yáng gōng míng yú hòu shì zhě , yáo 、 shùn 、 yǔ 、 tāng 、 zhōu wén wáng shì yě
故曰:‘无形者,形之君也
gù yuē :‘ wú xíng zhě , xíng zhī jūn yě
无端者,事之本也
wú duān zhě , shì zhī běn yě
’夫上见其原,下通其流,至圣人明学,何不吉之有哉
’ fū shàng jiàn qí yuán , xià tōng qí liú , zhì shèng rén míng xué , hé bù jí zhī yǒu zāi
老子曰:‘虽贵,必以贱为本
lǎo zi yuē :‘ suī guì , bì yǐ jiàn wèi běn
虽高,必以下为基
suī gāo , bì yǐ xià wèi jī
是以侯王称孤寡不谷,是其贱必本与
shì yǐ hóu wáng chēng gū guǎ bù gǔ , shì qí jiàn bì běn yǔ
’非夫孤寡者,人之困贱下位也,而侯王以自谓,岂非下人而尊贵士与
’ fēi fū gū guǎ zhě , rén zhī kùn jiàn xià wèi yě , ér hóu wáng yǐ zì wèi , qǐ fēi xià rén ér zūn guì shì yǔ
夫尧传舜,舜传傅禹,周成王任周公旦,而世世称曰明主,是以明乎士之贵也
fū yáo chuán shùn , shùn chuán fù yǔ , zhōu chéng wáng rèn zhōu gōng dàn , ér shì shì chēng yuē míng zhǔ , shì yǐ míng hū shì zhī guì yě
宣王曰:“嗟乎
xuān wáng yuē :“ jiē hū
君子焉可侮哉,寡人自取病耳
jūn zǐ yān kě wǔ zāi , guǎ rén zì qǔ bìng ěr
及今闻君子之言,乃今闻细人之行,愿请受为弟子
jí jīn wén jūn zǐ zhī yán , nǎi jīn wén xì rén zhī xíng , yuàn qǐng shòu wèi dì zǐ
且颜先生与寡人游,食必太牢,出必乘车,妻子衣服丽都
qiě yán xiān shēng yǔ guǎ rén yóu , shí bì tài láo , chū bì chéng chē , qī zǐ yī fú lì dū
”颜斶辞去曰:“夫玉生于山,制则破焉,非弗宝贵矣,然大璞不完
” yán chù cí qù yuē :“ fū yù shēng yú shān , zhì zé pò yān , fēi fú bǎo guì yǐ , rán tài pú bù wán
士生乎鄙野,推选则禄焉,非不得尊遂也,然而形神不全
shì shēng hū bǐ yě , tuī xuǎn zé lù yān , fēi bù dé zūn suì yě , rán ér xíng shén bù quán
斶愿得归,晚食以当肉,安步以当车,无罪以当贵,清静贞正以自虞
chù yuàn dé guī , wǎn shí yǐ dāng ròu , ān bù yǐ dāng chē , wú zuì yǐ dāng guì , qīng jìng zhēn zhèng yǐ zì yú
制言者王也,尽忠直言者斶也
zhì yán zhě wáng yě , jìn zhōng zhí yán zhě chù yě
言要道已备矣,愿得赐归,安行而反臣之邑屋
yán yào dào yǐ bèi yǐ , yuàn dé cì guī , ān xíng ér fǎn chén zhī yì wū
”则再拜而辞去也
” zé zài bài ér cí qù yě
斶知足矣,归反朴,则终身不辱也
chù zhī zú yǐ , guī fǎn pǔ , zé zhōng shēn bù rǔ yě
君子曰:“斶知足矣,归真返璞,则终身不辱
jūn zǐ yuē :“ chù zhī zú yǐ , guī zhēn fǎn pú , zé zhōng shēn bù rǔ