四民有恒业,士子恒为士。我世诗礼家,不士即不子。
sì mín yǒu héng yè , shì zi héng wèi shì 。 wǒ shì shī lǐ jiā , bù shì jí bù zi 。
汝生母腹中,母梦指出雉。雉飞指即枯,汝生母遽死。
rǔ shēng mǔ fù zhōng , mǔ mèng zhǐ chū zhì 。 zhì fēi zhǐ jí kū , rǔ shēng mǔ jù sǐ 。
苦孝恭顺姿,遗体独有尔。大父名汝抱,珍爱同卧起。
kǔ xiào gōng shùn zī , yí tǐ dú yǒu ěr 。 dà fù míng rǔ bào , zhēn ài tóng wò qǐ 。
怜汝失乳孩,望汝续祖妣。而翁苦饥驱,奔走动千里。
lián rǔ shī rǔ hái , wàng rǔ xù zǔ bǐ 。 ér wēng kǔ jī qū , bēn zǒu dòng qiān lǐ 。
继乃通仕版,内外历转徙。趋过迹亦疏,言立罕提耳。
jì nǎi tōng shì bǎn , nèi wài lì zhuǎn xǐ 。 qū guò jì yì shū , yán lì hǎn tí ěr 。
常惧宦游早,听汝废书史。又惧纨绔习,误汝于侈靡。
cháng jù huàn yóu zǎo , tīng rǔ fèi shū shǐ 。 yòu jù wán kù xí , wù rǔ yú chǐ mí 。
我乃失教愆,长贻九泉耻。往往缙绅后,非愚即痴????。
wǒ nǎi shī jiào qiān , zhǎng yí jiǔ quán chǐ 。 wǎng wǎng jìn shēn hòu , fēi yú jí chī ái 。
往往寒素家,子孙踵前趾。故我罢官归,无愠实有喜。
wǎng wǎng hán sù jiā , zǐ sūn zhǒng qián zhǐ 。 gù wǒ bà guān guī , wú yùn shí yǒu xǐ 。
且得课而曹,冀免豚犬訾。籯金既无累,一经聊可理。
qiě dé kè ér cáo , jì miǎn tún quǎn zī 。 yíng jīn jì wú lèi , yī jīng liáo kě lǐ 。
归来汝已长,衣裳与我比。叩汝腹中书,荒芜杂荆杞。
guī lái rǔ yǐ zhǎng , yī shang yǔ wǒ bǐ 。 kòu rǔ fù zhōng shū , huāng wú zá jīng qǐ 。
试汝手中笔,艰涩丛糠秕。长叹幼学年,蹉跎象勺齿。
shì rǔ shǒu zhōng bǐ , jiān sè cóng kāng bǐ 。 cháng tàn yòu xué nián , cuō tuó xiàng sháo chǐ 。
俄然成弱冠,努力尚及此。圣贤与豪杰,皆从立志始。
é rán chéng ruò guàn , nǔ lì shàng jí cǐ 。 shèng xián yǔ háo jié , jiē cóng lì zhì shǐ 。
能具什伯功,愚柔岂终止。苟能惜寸阴,不争钝与驶。
néng jù shén bó gōng , yú róu qǐ zhōng zhǐ 。 gǒu néng xī cùn yīn , bù zhēng dùn yǔ shǐ 。
五经四子书,人生命之祇。昔圣垂此书,一一教践履。
wǔ jīng sì zi shū , rén shēng mìng zhī qí 。 xī shèng chuí cǐ shū , yī yī jiào jiàn lǚ 。
一言得终身,即分圣一体。一语苟违背,抚躬面为泚。
yī yán dé zhōng shēn , jí fēn shèng yī tǐ 。 yī yǔ gǒu wéi bèi , fǔ gōng miàn wèi cǐ 。
傥胥蔑弃之,貌人而心豕。须念制科义,岂仅命题纸。
tǎng xū miè qì zhī , mào rén ér xīn shǐ 。 xū niàn zhì kē yì , qǐ jǐn mìng tí zhǐ 。
汝读当熟读,咀嚼味乃旨。汝读当精思,贯穿到神髓。
rǔ dú dāng shú dú , jǔ jué wèi nǎi zhǐ 。 rǔ dú dāng jīng sī , guàn chuān dào shén suǐ 。
以之治汝心,如镜刮尘滓。以之治汝身,如杖得仗倚。
yǐ zhī zhì rǔ xīn , rú jìng guā chén zǐ 。 yǐ zhī zhì rǔ shēn , rú zhàng dé zhàng yǐ 。
一读一返念,应自得臧否。汝今为弟子,孝弟乃切己。
yī dú yī fǎn niàn , yīng zì dé zāng pǐ 。 rǔ jīn wèi dì zǐ , xiào dì nǎi qiè jǐ 。
后母非曾母,均爱无二视。家贫复善病,定省繄尔恃。
hòu mǔ fēi céng mǔ , jūn ài wú èr shì 。 jiā pín fù shàn bìng , dìng shěng yī ěr shì 。
自古称长督,督义良有以。汝有两幼弟,童牛系金柅。
zì gǔ chēng zhǎng dū , dū yì liáng yǒu yǐ 。 rǔ yǒu liǎng yòu dì , tóng niú xì jīn nǐ 。
须勤课记诵,勿任觅栗李。敬事诸父行,愆莫干糇启。
xū qín kè jì sòng , wù rèn mì lì lǐ 。 jìng shì zhū fù xíng , qiān mò gàn hóu qǐ 。
善择朋友交,亲仁戒比匪。威仪慎尔容,虔肃将祭祀。
shàn zé péng yǒu jiāo , qīn rén jiè bǐ fěi 。 wēi yí shèn ěr róng , qián sù jiāng jì sì 。
况汝既娶妇,便作成人儗。百行将汝责,有败不及悔。
kuàng rǔ jì qǔ fù , biàn zuò chéng rén nǐ 。 bǎi xíng jiāng rǔ zé , yǒu bài bù jí huǐ 。
苟能学为人,为文道即是。天地间至文,只在性情里。
gǒu néng xué wéi rén , wèi wén dào jí shì 。 tiān dì jiān zhì wén , zhǐ zài xìng qíng lǐ 。
气机妙阖辟,脉络溯原委。结构师工匠,运思欲奇诡。
qì jī miào hé pì , mài luò sù yuán wěi 。 jié gòu shī gōng jiàng , yùn sī yù qí guǐ 。
上资《左》《国》华,俯取秦、汉绮。佐以韩苏笔,力劲如弩矢。
shàng zī 《 zuǒ 》《 guó 》 huá , fǔ qǔ qín 、 hàn qǐ 。 zuǒ yǐ hán sū bǐ , lì jìn rú nǔ shǐ 。
扩充到蒙庄,变化掉龙尾。读史先看鉴,今古如列轨。
kuò chōng dào méng zhuāng , biàn huà diào lóng wěi 。 dú shǐ xiān kàn jiàn , jīn gǔ rú liè guǐ 。
且放眼孔宽,庶拓识力伟。制艺法庆历,步武森律纪。
qiě fàng yǎn kǒng kuān , shù tuò shí lì wěi 。 zhì yì fǎ qìng lì , bù wǔ sēn lǜ jì 。
务绝陈俗语,剿袭尤足鄙。古来君子人,文章五岳峙。
wù jué chén sú yǔ , chāo xí yóu zú bǐ 。 gǔ lái jūn zǐ rén , wén zhāng wǔ yuè zhì 。
我兹谆复诲,岂必贵朱紫。不见蜾蠃负,频呼式谷似。
wǒ zī zhūn fù huì , qǐ bì guì zhū zǐ 。 bú jiàn guǒ luǒ fù , pín hū shì gǔ shì 。
而父不足学,祖德可无跂。大父纯孝资,白首孺慕在。
ér fù bù zú xué , zǔ dé kě wú qí 。 dà fù chún xiào zī , bái shǒu rú mù zài 。
抚字诸弟妹,存没罔不逮。内行重乡邦,文名动四海。
fǔ zì zhū dì mèi , cún méi wǎng bù dǎi 。 nèi háng zhòng xiāng bāng , wén míng dòng sì hǎi 。
汝今若不学,如橘化为枳。昔年爱汝心,何以对筵几。
rǔ jīn ruò bù xué , rú jú huà wéi zhǐ 。 xī nián ài rǔ xīn , hé yǐ duì yán jǐ 。
汝母梦亦虚,汝母竟已矣。念此应恸哭,忍不加砺砥。
rǔ mǔ mèng yì xū , rǔ mǔ jìng yǐ yǐ 。 niàn cǐ yīng tòng kū , rěn bù jiā lì dǐ 。
去年携汝出,高馆钟山趾。青镫理旧业,勤苦穷膏晷。
qù nián xié rǔ chū , gāo guǎn zhōng shān zhǐ 。 qīng dèng lǐ jiù yè , qín kǔ qióng gāo guǐ 。
复恤汝羸瘠,未免老牛砥,驽骀兼病骥,惧不任鞭棰。
fù xù rǔ léi jí , wèi miǎn lǎo niú dǐ , nú dài jiān bìng jì , jù bù rèn biān chuí 。
我出今汝留,又恐或废弛。洗桐乃名师,居宇况密迩。
wǒ chū jīn rǔ liú , yòu kǒng huò fèi chí 。 xǐ tóng nǎi míng shī , jū yǔ kuàng mì ěr 。
朝夕就请业,进学贵愤悱。善疑复善问,辨难当彻底。
zhāo xī jiù qǐng yè , jìn xué guì fèn fěi 。 shàn yí fù shàn wèn , biàn nán dāng chè dǐ 。
领悟及谈谐,效法到步跬。庶渐去其疾,冀以臻厥美。
lǐng wù jí tán xié , xiào fǎ dào bù kuǐ 。 shù jiàn qù qí jí , jì yǐ zhēn jué měi 。
保身如执玉,毋令或损毁。力学如力田,及时务耘耔。
bǎo shēn rú zhí yù , wú lìng huò sǔn huǐ 。 lì xué rú lì tián , jí shí wù yún zǐ 。
未知出门后,所业复有几。未知眠食间,精力尚亹亹。
wèi zhī chū mén hòu , suǒ yè fù yǒu jǐ 。 wèi zhī mián shí jiān , jīng lì shàng wěi wěi 。
我行及淮壖,肠轮差足拟。讵愿舍子出,佣书岂得已。
wǒ xíng jí huái ruán , cháng lún chà zú nǐ 。 jù yuàn shě zi chū , yōng shū qǐ dé yǐ 。
是时三月暮,剪烛醉春蚁。醉余时梦归,委巷城南觜。
shì shí sān yuè mù , jiǎn zhú zuì chūn yǐ 。 zuì yú shí mèng guī , wěi xiàng chéng nán zī 。
旧林笋如簪,新梧叶如洗。畦菜正吐花,蔷薇亦放蕊。
jiù lín sǔn rú zān , xīn wú yè rú xǐ 。 qí cài zhèng tǔ huā , qiáng wēi yì fàng ruǐ 。
仿佛读书声,明明尔兄弟。醒来日高舂,干鹊噪桐梓。
fǎng fú dú shū shēng , míng míng ěr xiōng dì 。 xǐng lái rì gāo chōng , gàn què zào tóng zǐ 。
披衣鉴明镜,须发日夕改。回首功业虚,万事赴流水。
pī yī jiàn míng jìng , xū fà rì xī gǎi 。 huí shǒu gōng yè xū , wàn shì fù liú shuǐ 。
惟余念子心,郁结未能摆。书此远寄汝,汝宜朝夕视。
wéi yú niàn zi xīn , yù jié wèi néng bǎi 。 shū cǐ yuǎn jì rǔ , rǔ yí zhāo xī shì 。
宜书数十篇,闺闼门庭戺。处处拈一幅,在在得顾????。
yí shū shù shí piān , guī tà mén tíng shì 。 chù chù niān yī fú , zài zài dé gù shì 。
如在我膝前,如闻我斥指。汝有不解处,可问顾夫子。
rú zài wǒ xī qián , rú wén wǒ chì zhǐ 。 rǔ yǒu bù jiě chù , kě wèn gù fū zǐ 。