月日,居易白
yuè rì , jū yì bái
微之足下:自足下谪江陵至于今,凡枉赠答诗仅百篇
wēi zhī zú xià : zì zú xià zhé jiāng líng zhì yú jīn , fán wǎng zèng dá shī jǐn bǎi piān
每诗来,或辱序,或辱书,冠于卷首,皆所以陈古今歌诗之义,且自叙为文因缘,与年月之远近也
měi shī lái , huò rǔ xù , huò rǔ shū , guān yú juǎn shǒu , jiē suǒ yǐ chén gǔ jīn gē shī zhī yì , qiě zì xù wèi wén yīn yuán , yǔ nián yuè zhī yuǎn jìn yě
仆既受足下诗,又谕足下此意,常欲承答来旨,粗论歌诗大端,并自述为文之意,总为一书,致足下前
pū jì shòu zú xià shī , yòu yù zú xià cǐ yì , cháng yù chéng dá lái zhǐ , cū lùn gē shī dà duān , bìng zì shù wèi wén zhī yì , zǒng wèi yī shū , zhì zú xià qián
累岁已来,牵故少暇,间有容隙,或欲为之
lèi suì yǐ lái , qiān gù shǎo xiá , jiān yǒu róng xì , huò yù wèi zhī
又自思所陈,亦无出足下之见
yòu zì sī suǒ chén , yì wú chū zú xià zhī jiàn
临纸复罢者数四,卒不能成就其志,以至于今
lín zhǐ fù bà zhě shù sì , zú bù néng chéng jiù qí zhì , yǐ zhì yú jīn
今俟罪浔阳,除盥栉食寝外无余事,因览足下去通州日所留新旧文二十六轴,开卷得意,忽如会面,心所畜者,便欲快言,往往自疑,不知相去万里也
jīn qí zuì xún yáng , chú guàn zhì shí qǐn wài wú yú shì , yīn lǎn zú xià qù tōng zhōu rì suǒ liú xīn jiù wén èr shí liù zhóu , kāi juàn dé yì , hū rú huì miàn , xīn suǒ chù zhě , biàn yù kuài yán , wǎng wǎng zì yí , bù zhī xiāng qù wàn lǐ yě
既而愤悱之气,思有所浊,遂追就前志,勉为此书,足下幸试为仆留意一省
jì ér fèn fěi zhī qì , sī yǒu suǒ zhuó , suì zhuī jiù qián zhì , miǎn wèi cǐ shū , zú xià xìng shì wèi pū liú yì yī shěng
夫文,尚矣,三才各有文
fū wén , shàng yǐ , sān cái gè yǒu wén
天之文三光首之
tiān zhī wén sān guāng shǒu zhī
地之文五材首之
dì zhī wén wǔ cái shǒu zhī
人之文《六经》首之
rén zhī wén 《 liù jīng 》 shǒu zhī
就《六经》言,《诗》又首之
jiù 《 liù jīng 》 yán ,《 shī 》 yòu shǒu zhī
圣人感人心而天下和平
shèng rén gǎn rén xīn ér tiān xià hé píng
感人心者,莫先乎情,莫始乎言,莫切乎声,莫深乎义
gǎn rén xīn zhě , mò xiān hū qíng , mò shǐ hū yán , mò qiè hū shēng , mò shēn hū yì
诗者,根情,苗言,华声,实义
shī zhě , gēn qíng , miáo yán , huá shēng , shí yì
上自圣贤,下至愚????,微及豚鱼,幽及鬼神
shàng zì shèng xián , xià zhì yú ái , wēi jí tún yú , yōu jí guǐ shén
群分而气同,形异而情一
qún fēn ér qì tóng , xíng yì ér qíng yī
未有声入而不应、情交而不感者
wèi yǒu shēng rù ér bù yīng 、 qíng jiāo ér bù gǎn zhě
圣人知其然,因其言,经之以六义
shèng rén zhī qí rán , yīn qí yán , jīng zhī yǐ liù yì
缘其声,纬之以五音
yuán qí shēng , wěi zhī yǐ wǔ yīn
音有韵,义有类
yīn yǒu yùn , yì yǒu lèi
韵协则言顺,言顺则声易入
yùn xié zé yán shùn , yán shùn zé shēng yì rù
类举则情见,情见则感易交
lèi jǔ zé qíng jiàn , qíng jiàn zé gǎn yì jiāo
于是乎孕大含深,贯微洞密,上下通而一气泰,忧乐合而百志熙
yú shì hū yùn dà hán shēn , guàn wēi dòng mì , shàng xià tōng ér yī qì tài , yōu lè hé ér bǎi zhì xī
五帝三皇所以直道而行、垂拱而理者,揭此以为大柄,决此以为大窦也
wǔ dì sān huáng suǒ yǐ zhí dào ér xíng 、 chuí gǒng ér lǐ zhě , jiē cǐ yǐ wéi dà bǐng , jué cǐ yǐ wéi dà dòu yě
故闻“元首明,股肱良”之歌,则知虞道昌矣
gù wén “ yuán shǒu míng , gǔ gōng liáng ” zhī gē , zé zhī yú dào chāng yǐ
闻五子洛汭之歌,则知夏政荒矣
wén wǔ zi luò ruì zhī gē , zé zhī xià zhèng huāng yǐ
言者无罪,闻者足诫,言者闻者莫不两尽其心焉
yán zhě wú zuì , wén zhě zú jiè , yán zhě wén zhě mò bù liǎng jǐn qí xīn yān
洎周衰秦兴,采诗官废,上不以诗补察时政,下不以歌泄导人情
jì zhōu shuāi qín xīng , cǎi shī guān fèi , shàng bù yǐ shī bǔ chá shí zhèng , xià bù yǐ gē xiè dǎo rén qíng
用至于谄成之风动,救失之道缺
yòng zhì yú chǎn chéng zhī fēng dòng , jiù shī zhī dào quē
于时六义始剚矣
yú shí liù yì shǐ zì yǐ
《国风》变为《骚辞》,五言始于苏、李
《 guó fēng 》 biàn wèi 《 sāo cí 》, wǔ yán shǐ yú sū 、 lǐ
《诗》、《骚》皆不遇者,各系其志,发而为文
《 shī 》、《 sāo 》 jiē bù yù zhě , gè xì qí zhì , fā ér wèi wén
故河梁之句,止于伤别
gù hé liáng zhī jù , zhǐ yú shāng bié
泽畔之吟,归于怨思
zé pàn zhī yín , guī yú yuàn sī
彷徨抑郁,不暇及他耳
páng huáng yì yù , bù xiá jí tā ěr
然去《诗》未远,梗概尚存
rán qù 《 shī 》 wèi yuǎn , gěng gài shàng cún
故兴离别则引双凫一雁为喻,讽君子小人则引香草恶鸟为比
gù xīng lí bié zé yǐn shuāng fú yī yàn wèi yù , fěng jūn zǐ xiǎo rén zé yǐn xiāng cǎo è niǎo wèi bǐ
虽义类不具,犹得风人之什二三焉
suī yì lèi bù jù , yóu dé fēng rén zhī shén èr sān yān
于时六义始缺矣
yú shí liù yì shǐ quē yǐ
晋、宋已还,得者盖寡
jìn 、 sòng yǐ hái , dé zhě gài guǎ
以康乐之奥博,多溺于山水
yǐ kāng lè zhī ào bó , duō nì yú shān shuǐ
以渊明之高古,偏放于田园
yǐ yuān míng zhī gāo gǔ , piān fàng yú tián yuán
江、鲍之流,又狭于此
jiāng 、 bào zhī liú , yòu xiá yú cǐ
如梁鸿《五噫》之例者,百无一二
rú liáng hóng 《 wǔ yī 》 zhī lì zhě , bǎi wú yī èr
于时六义浸微矣
yú shí liù yì jìn wēi yǐ
陵夷至于梁、陈间,率不过嘲风雪、弄花草而已
líng yí zhì yú liáng 、 chén jiān , lǜ bù guò cháo fēng xuě 、 nòng huā cǎo ér yǐ
风雪花草之物,三百篇中岂舍之乎
fēng xuě huā cǎo zhī wù , sān bǎi piān zhōng qǐ shě zhī hū
顾所用何如耳
gù suǒ yòng hé rú ěr
设如“北风其凉”,假风以刺威虐
shè rú “ běi fēng qí liáng ”, jiǎ fēng yǐ cì wēi nüè
“雨雪霏霏”,因雪以愍征役
“ yǔ xuě fēi fēi ”, yīn xuě yǐ mǐn zhēng yì
“棠棣之华”,感华以讽兄弟
“ táng dì zhī huá ”, gǎn huá yǐ fěng xiōng dì
“采采芣苡”,美草以乐有子也
“ cǎi cǎi fú yǐ ”, měi cǎo yǐ lè yǒu zi yě
皆兴发于此而义归于彼
jiē xīng fā yú cǐ ér yì guī yú bǐ
反是者,可乎哉
fǎn shì zhě , kě hū zāi
然则“余霞散成绮,澄江净如练”,“归花先委露,别叶乍辞风”之什,丽则丽矣,吾不知其所讽焉
rán zé “ yú xiá sàn chéng qǐ , chéng jiāng jìng rú liàn ”,“ guī huā xiān wěi lù , bié yè zhà cí fēng ” zhī shén , lì zé lì yǐ , wú bù zhī qí suǒ fěng yān
故仆所谓嘲风雪、弄花草而已
gù pū suǒ wèi cháo fēng xuě 、 nòng huā cǎo ér yǐ
于时六义尽去矣
yú shí liù yì jǐn qù yǐ
唐兴二百年,其间诗人不可胜数
táng xīng èr bǎi nián , qí jiān shī rén bù kě shèng shǔ
所可举者,陈子昂有《感遇诗》二十首,鲍防《感兴诗》十五篇
suǒ kě jǔ zhě , chén zi áng yǒu 《 gǎn yù shī 》 èr shí shǒu , bào fáng 《 gǎn xīng shī 》 shí wǔ piān
又诗之豪者,世称李、杜
yòu shī zhī háo zhě , shì chēng lǐ 、 dù
李之作,才矣
lǐ zhī zuò , cái yǐ
索其风雅比兴,十无一焉
suǒ qí fēng yǎ bǐ xīng , shí wú yī yān
杜诗最多,可传者千余首
dù shī zuì duō , kě chuán zhě qiān yú shǒu
至于贯穿古今,覙缕格律,尽工尽善,又过于李焉
zhì yú guàn chuān gǔ jīn , luó lǚ gé lǜ , jǐn gōng jǐn shàn , yòu guò yú lǐ yān
然撮其《新安》、《石壕》、《潼关吏》、《芦子关》、《花门》之章,“朱门酒肉臭,路有冻死骨”之句,亦不过十三四
rán cuō qí 《 xīn ān 》、《 shí háo 》、《 tóng guān lì 》、《 lú zi guān 》、《 huā mén 》 zhī zhāng ,“ zhū mén jiǔ ròu chòu , lù yǒu dòng sǐ gǔ ” zhī jù , yì bù guò shí sān sì
杜尚如此,况不迨杜者乎
dù shàng rú cǐ , kuàng bù dài dù zhě hū
仆常痛诗道崩坏,忽忽愤发,或废食辍寝,不量才力,欲扶起之
pū cháng tòng shī dào bēng huài , hū hū fèn fā , huò fèi shí chuò qǐn , bù liàng cái lì , yù fú qǐ zhī
事有大谬者,又不可一二而言,然亦不能不粗陈于左右
shì yǒu dà miù zhě , yòu bù kě yī èr ér yán , rán yì bù néng bù cū chén yú zuǒ yòu
仆始生六七月时,乳母抱弄于书屏下,有指“之”字、“无”字示仆者,仆口未能言,心已默识
pū shǐ shēng liù qī yuè shí , rǔ mǔ bào nòng yú shū píng xià , yǒu zhǐ “ zhī ” zì 、“ wú ” zì shì pū zhě , pū kǒu wèi néng yán , xīn yǐ mò shí
后有问此二字者,虽百十其试,而指之不差
hòu yǒu wèn cǐ èr zì zhě , suī bǎi shí qí shì , ér zhǐ zhī bù chà
则知仆宿习之缘,已在文字中矣
zé zhī pū sù xí zhī yuán , yǐ zài wén zì zhōng yǐ
及五六岁,便学为诗
jí wǔ liù suì , biàn xué wèi shī
九岁谙识声韵
jiǔ suì ān shí shēng yùn
十五六,始知有进士,苦节读书
shí wǔ liù , shǐ zhī yǒu jìn shì , kǔ jié dú shū
二十已来,昼课赋,夜课书,间又课诗,不遑寝息矣
èr shí yǐ lái , zhòu kè fù , yè kè shū , jiān yòu kè shī , bù huáng qǐn xī yǐ
以至于口舌成疮,手肘成胝
yǐ zhì yú kǒu shé chéng chuāng , shǒu zhǒu chéng zhī
既壮而肤革不丰盈,未老而齿发早衰白
jì zhuàng ér fū gé bù fēng yíng , wèi lǎo ér chǐ fā zǎo shuāi bái
瞀瞀然如飞蝇垂珠在眸子中者,动以万数,盖以苦学力文之所致,又自悲
mào mào rán rú fēi yíng chuí zhū zài móu zi zhōng zhě , dòng yǐ wàn shù , gài yǐ kǔ xué lì wén zhī suǒ zhì , yòu zì bēi
家贫多故,二十七方从乡赋
jiā pín duō gù , èr shí qī fāng cóng xiāng fù
既第之后,虽专于科试,亦不废诗
jì dì zhī hòu , suī zhuān yú kē shì , yì bù fèi shī
及授校书郎时,已盈三四百首
jí shòu xiào shū láng shí , yǐ yíng sān sì bǎi shǒu
或出示交友如足下辈,见皆谓之工,其实未窥作者之域耳
huò chū shì jiāo yǒu rú zú xià bèi , jiàn jiē wèi zhī gōng , qí shí wèi kuī zuò zhě zhī yù ěr
自登朝来,年齿渐长,阅事渐多
zì dēng cháo lái , nián chǐ jiàn zhǎng , yuè shì jiàn duō
每与人言,多询时务
měi yǔ rén yán , duō xún shí wù
每读书史,多求理道
měi dú shū shǐ , duō qiú lǐ dào
始知文章合为时而著,歌诗合为事而作
shǐ zhī wén zhāng hé wéi shí ér zhù , gē shī hé wèi shì ér zuò
是时皇帝初即位,宰府有正人,屡降玺书,访人急病
shì shí huáng dì chū jí wèi , zǎi fǔ yǒu zhèng rén , lǚ jiàng xǐ shū , fǎng rén jí bìng
仆当此日,擢在翰林,身是谏官,月请谏纸
pū dāng cǐ rì , zhuó zài hàn lín , shēn shì jiàn guān , yuè qǐng jiàn zhǐ
启奏之间,有可以救济人病,裨补时阙,而难于指言者,辄咏歌之,欲稍稍进闻于上
qǐ zòu zhī jiān , yǒu kě yǐ jiù jì rén bìng , bì bǔ shí quē , ér nán yú zhǐ yán zhě , zhé yǒng gē zhī , yù shāo shāo jìn wén yú shàng
上以广宸听,副忧勤
shàng yǐ guǎng chén tīng , fù yōu qín
次以酬恩奖,塞言责
cì yǐ chóu ēn jiǎng , sāi yán zé
下以复吾平生之志
xià yǐ fù wú píng shēng zhī zhì
岂图志未就而悔已生,言未闻而谤已成矣
qǐ tú zhì wèi jiù ér huǐ yǐ shēng , yán wèi wén ér bàng yǐ chéng yǐ
又请为左右终言之
yòu qǐng wèi zuǒ yòu zhōng yán zhī
凡闻仆《贺雨诗》,众口籍籍,以为非宜矣
fán wén pū 《 hè yǔ shī 》, zhòng kǒu jí jí , yǐ wéi fēi yí yǐ
闻仆《哭孔戡诗》,众面脉脉,尽不悦矣
wén pū 《 kū kǒng kān shī 》, zhòng miàn mò mò , jǐn bú yuè yǐ
闻《秦中吟》,则权豪贵近者,相目而变色矣
wén 《 qín zhōng yín 》, zé quán háo guì jìn zhě , xiāng mù ér biàn sè yǐ
闻《登乐游园》寄足下诗,则执政柄者扼腕矣
wén 《 dēng lè yóu yuán 》 jì zú xià shī , zé zhí zhèng bǐng zhě è wàn yǐ
闻《宿紫阁村》诗,则握军要者切齿矣
wén 《 sù zǐ gé cūn 》 shī , zé wò jūn yào zhě qiè chǐ yǐ
大率如此,不可遍举
dà shuài rú cǐ , bù kě biàn jǔ
不相与者,号为沽誉,号为诋讦,号为讪谤
bù xiāng yǔ zhě , hào wèi gū yù , hào wèi dǐ jié , hào wèi shàn bàng
苟相与者,则如牛僧孺之诫焉
gǒu xiāng yǔ zhě , zé rú niú sēng rú zhī jiè yān
乃至骨肉妻孥,皆以我为非也
nǎi zhì gǔ ròu qī nú , jiē yǐ wǒ wèi fēi yě
其不我非者,举世不过三两人
qí bù wǒ fēi zhě , jǔ shì bù guò sān liǎng rén
有邓鲂者,见仆诗而喜,无何鲂死
yǒu dèng fáng zhě , jiàn pū shī ér xǐ , wú hé fáng sǐ
有唐衢者,见仆诗而泣,未几而衢死
yǒu táng qú zhě , jiàn pū shī ér qì , wèi jǐ ér qú sǐ
足下又十年来困踬若此
zú xià yòu shí nián lái kùn zhì ruò cǐ
岂六义四始之风,天将破坏,不可支持耶
qǐ liù yì sì shǐ zhī fēng , tiān jiāng pò huài , bù kě zhī chí yé
抑又不知天意不欲使下人病苦闻于上耶
yì yòu bù zhī tiān yì bù yù shǐ xià rén bìng kǔ wén yú shàng yé
不然,何有志于诗者,不利若此之甚也
bù rán , hé yǒu zhì yú shī zhě , bù lì ruò cǐ zhī shèn yě
然仆又自思关东一男子耳,除读书属文外,其他懵然无知,乃至书画棋博,可以接群居之欢者,一无通晓,即其愚拙可知矣
rán pū yòu zì sī guān dōng yī nán zi ěr , chú dú shū zhǔ wén wài , qí tā měng rán wú zhī , nǎi zhì shū huà qí bó , kě yǐ jiē qún jū zhī huān zhě , yī wú tōng xiǎo , jí qí yú zhuō kě zhī yǐ
初应进士时,中朝无缌麻之亲,达官无半面之旧
chū yīng jìn shì shí , zhōng cháo wú sī má zhī qīn , dá guān wú bàn miàn zhī jiù
策蹇步于利足之途,张空拳于战文之场
cè jiǎn bù yú lì zú zhī tú , zhāng kōng quán yú zhàn wén zhī chǎng
十年之间,三登科第,名落众耳,迹升清贯,出交贤俊,入侍冕旒
shí nián zhī jiān , sān dēng kē dì , míng luò zhòng ěr , jì shēng qīng guàn , chū jiāo xián jùn , rù shì miǎn liú
始得名于文章,终得罪于文章,亦其宜也
shǐ dé míng yú wén zhāng , zhōng dé zuì yú wén zhāng , yì qí yí yě
日者闻亲友间说,礼、吏部举选人,多以仆私试赋判为准的
rì zhě wén qīn yǒu jiān shuō , lǐ 、 lì bù jǔ xuǎn rén , duō yǐ pū sī shì fù pàn wèi zhǔn de
其余诗句,亦往往在人口中
qí yú shī jù , yì wǎng wǎng zài rén kǒu zhōng
仆恧然自愧,不之信也
pū nǜ rán zì kuì , bù zhī xìn yě
及再来长安,又闻有军使高霞寓者,欲聘倡妓,妓大夸曰:“我诵得白学士《长恨歌》,岂同他哉
jí zài lái cháng ān , yòu wén yǒu jūn shǐ gāo xiá yù zhě , yù pìn chàng jì , jì dà kuā yuē :“ wǒ sòng dé bái xué shì 《 cháng hèn gē 》, qǐ tóng tā zāi
又足下书云:到通州日,见江馆柱间有题仆诗者
yòu zú xià shū yún : dào tōng zhōu rì , jiàn jiāng guǎn zhù jiān yǒu tí pū shī zhě
又昨过汉南日,适遇主人集众娱乐,他宾诸妓见仆来,指而相顾曰:此是《秦中吟》、《长恨歌》主耳
yòu zuó guò hàn nán rì , shì yù zhǔ rén jí zhòng yú lè , tā bīn zhū jì jiàn pū lái , zhǐ ér xiāng gù yuē : cǐ shì 《 qín zhōng yín 》、《 cháng hèn gē 》 zhǔ ěr
自长安抵江西三四千里,凡乡校、佛寺、逆旅、行舟之中,往往有题仆诗者
zì cháng ān dǐ jiāng xī sān sì qiān lǐ , fán xiāng xiào 、 fó sì 、 nì lǚ 、 xíng zhōu zhī zhōng , wǎng wǎng yǒu tí pū shī zhě
士庶、僧徒、孀妇、处女之口,每有咏仆诗者
shì shù 、 sēng tú 、 shuāng fù 、 chǔ nǚ zhī kǒu , měi yǒu yǒng pū shī zhě
此诚雕篆之戏,不足为多,然今时俗所重,正在此耳
cǐ chéng diāo zhuàn zhī xì , bù zú wèi duō , rán jīn shí sú suǒ zhòng , zhèng zài cǐ ěr
虽前贤如渊、云者,前辈如李、杜者,亦未能忘情于其间
suī qián xián rú yuān 、 yún zhě , qián bèi rú lǐ 、 dù zhě , yì wèi néng wàng qíng yú qí jiān
古人云:“名者公器,不可多取
gǔ rén yún :“ míng zhě gōng qì , bù kě duō qǔ
”仆是何者,窃时之名已多
” pū shì hé zhě , qiè shí zhī míng yǐ duō
既窃时名,又欲窃时之富贵,使己为造物者,肯兼与之乎
jì qiè shí míng , yòu yù qiè shí zhī fù guì , shǐ jǐ wèi zào wù zhě , kěn jiān yǔ zhī hū
今之屯穷,理固然也
jīn zhī tún qióng , lǐ gù rán yě
况诗人多蹇,如陈子昂、杜甫,各授一拾遗,而屯剥至死
kuàng shī rén duō jiǎn , rú chén zi áng 、 dù fǔ , gè shòu yī shí yí , ér tún bō zhì sǐ
孟浩然辈不及一命,穷悴终身
mèng hào rán bèi bù jí yī mìng , qióng cuì zhōng shēn
近日孟郊六十,终试协律
jìn rì mèng jiāo liù shí , zhōng shì xié lǜ
张籍五十,未离一太祝
zhāng jí wǔ shí , wèi lí yī tài zhù
况仆之才又不迨彼
kuàng pū zhī cái yòu bù dài bǐ
今虽谪佐远郡,而官品至第五,月俸四五万,寒有衣,饥有食,给身之外,施及家人
jīn suī zhé zuǒ yuǎn jùn , ér guān pǐn zhì dì wǔ , yuè fèng sì wǔ wàn , hán yǒu yī , jī yǒu shí , gěi shēn zhī wài , shī jí jiā rén
亦可谓不负白氏子矣
yì kě wèi bù fù bái shì zi yǐ
仆数月来,检讨囊帙中,得新旧诗,各以类分,分为卷目
pū shù yuè lái , jiǎn tǎo náng zhì zhōng , dé xīn jiù shī , gè yǐ lèi fēn , fēn wéi juǎn mù
自拾遗来,凡所遇所感,关于美刺兴比者
zì shí yí lái , fán suǒ yù suǒ gǎn , guān yú měi cì xīng bǐ zhě
又自武德至元和,因事立题,题为“新乐府”者,共一百五十首,谓之"讽谕诗"
yòu zì wǔ dé zhì yuán hé , yīn shì lì tí , tí wèi “ xīn lè fǔ ” zhě , gòng yì bǎi wǔ shí shǒu , wèi zhī " fěng yù shī "
又或退公独处,或移动病闲居,知足保和,吟玩性情者一百首,谓之”闲适诗“
yòu huò tuì gōng dú chǔ , huò yí dòng bìng xián jū , zhī zú bǎo hé , yín wán xìng qíng zhě yì bǎi shǒu , wèi zhī ” xián shì shī “
又有事物牵于外,情理动于内,随感遇而形于叹咏者一百首,谓之”感伤诗“
yòu yǒu shì wù qiān yú wài , qíng lǐ dòng yú nèi , suí gǎn yù ér xíng yú tàn yǒng zhě yì bǎi shǒu , wèi zhī ” gǎn shāng shī “
又有五言、七言、长句、绝句,自一百韵至两百韵者四百余首,谓之”杂律诗“
yòu yǒu wǔ yán 、 qī yán 、 cháng jù 、 jué jù , zì yì bǎi yùn zhì liǎng bǎi yùn zhě sì bǎi yú shǒu , wèi zhī ” zá lǜ shī “
凡为十五卷,约八百首
fán wèi shí wǔ juǎn , yuē bā bǎi shǒu
异时相见,当尽致于执事
yì shí xiāng jiàn , dāng jìn zhì yú zhí shì
微之,古人云:“穷则独善其身,达则兼济天下
wēi zhī , gǔ rén yún :“ qióng zé dú shàn qí shēn , dá zé jiān jì tiān xià
”仆虽不肖,常师此语
” pū suī bù xiào , cháng shī cǐ yǔ
大丈夫所守者道,所待者时
dà zhàng fū suǒ shǒu zhě dào , suǒ dài zhě shí
时之来也,为云龙,为风鹏,勃然突然,陈力以出
shí zhī lái yě , wèi yún lóng , wèi fēng péng , bó rán tū rán , chén lì yǐ chū
时之不来也,为雾豹,为冥鸿,寂兮寥兮,奉身而退
shí zhī bù lái yě , wèi wù bào , wèi míng hóng , jì xī liáo xī , fèng shēn ér tuì
进退出处,何往而不自得哉
jìn tuì chū chǔ , hé wǎng ér bù zì dé zāi
故仆志在兼济,行在独善,奉而始终之则为道,言而发明之则为诗
gù pū zhì zài jiān jì , xíng zài dú shàn , fèng ér shǐ zhōng zhī zé wèi dào , yán ér fā míng zhī zé wèi shī
谓之讽谕诗,兼济之志也
wèi zhī fěng yù shī , jiān jì zhī zhì yě
谓之闲适诗,独善之义也
wèi zhī xián shì shī , dú shàn zhī yì yě
故览仆诗者,知仆之道焉
gù lǎn pū shī zhě , zhī pū zhī dào yān
其余杂律诗,或诱于一时一物,发于一笑一吟,率然成章,非平生所尚者,但以亲朋合散之际,取其释恨佐欢,今铨次之间,未能删去
qí yú zá lǜ shī , huò yòu yú yī shí yī wù , fā yú yī xiào yī yín , shuài rán chéng zhāng , fēi píng shēng suǒ shàng zhě , dàn yǐ qīn péng hé sàn zhī jì , qǔ qí shì hèn zuǒ huān , jīn quán cì zhī jiān , wèi néng shān qù
他时有为我编集斯文者,略之可也
tā shí yǒu wéi wǒ biān jí sī wén zhě , lüè zhī kě yě
微之,夫贵耳贱目,荣古陋今,人之大情也
wēi zhī , fū guì ěr jiàn mù , róng gǔ lòu jīn , rén zhī dà qíng yě
仆不能远征古旧,如近岁韦苏州歌行,才丽之外,颇近兴讽
pū bù néng yuǎn zhēng gǔ jiù , rú jìn suì wéi sū zhōu gē xíng , cái lì zhī wài , pǒ jìn xīng fěng
其五言诗,又高雅闲淡,自成一家之体,今之秉笔者谁能及之
qí wǔ yán shī , yòu gāo yǎ xián dàn , zì chéng yī jiā zhī tǐ , jīn zhī bǐng bǐ zhě shuí néng jí zhī
然当苏州在时,人亦未甚爱重,必待身后,人始贵之
rán dāng sū zhōu zài shí , rén yì wèi shèn ài zhòng , bì dài shēn hòu , rén shǐ guì zhī
今仆之诗,人所爱者,悉不过杂律诗与《长恨歌》已下耳
jīn pū zhī shī , rén suǒ ài zhě , xī bù guò zá lǜ shī yǔ 《 cháng hèn gē 》 yǐ xià ěr
时之所重,仆之所轻
shí zhī suǒ zhòng , pū zhī suǒ qīng
至于讽谕者,意激而言质
zhì yú fěng yù zhě , yì jī ér yán zhì
闲适者,思澹而辞迂
xián shì zhě , sī dàn ér cí yū
以质合迂,宜人之不爱也
yǐ zhì hé yū , yí rén zhī bù ài yě
今所爱者,并世而生,独足下耳
jīn suǒ ài zhě , bìng shì ér shēng , dú zú xià ěr
然百千年后,安知复无如足下者出,而知爱我诗哉
rán bǎi qiān nián hòu , ān zhī fù wú rú zú xià zhě chū , ér zhī ài wǒ shī zāi
故自八九年来,与足下小通则以诗相戒,小穷则以诗相勉,索居则以诗相慰,同处则以诗相娱
gù zì bā jiǔ nián lái , yǔ zú xià xiǎo tōng zé yǐ shī xiāng jiè , xiǎo qióng zé yǐ shī xiāng miǎn , suǒ jū zé yǐ shī xiāng wèi , tóng chù zé yǐ shī xiāng yú
知吾罪吾,率以诗也
zhī wú zuì wú , lǜ yǐ shī yě
如今年春游城南时,与足下马上相戏,因各诵新艳小律,不杂他篇,自皇子陂归昭国里,迭吟递唱,不绝声者二十里余
rú jīn nián chūn yóu chéng nán shí , yǔ zú xià mǎ shàng xiāng xì , yīn gè sòng xīn yàn xiǎo lǜ , bù zá tā piān , zì huáng zi bēi guī zhāo guó lǐ , dié yín dì chàng , bù jué shēng zhě èr shí lǐ yú
攀、李在傍,无所措口
pān 、 lǐ zài bàng , wú suǒ cuò kǒu
知我者以为诗仙,不知我者以为诗魔
zhī wǒ zhě yǐ wéi shī xiān , bù zhī wǒ zhě yǐ wéi shī mó
劳心灵,役声气,连朝接夕,不自知其苦,非魔而何
láo xīn líng , yì shēng qì , lián cháo jiē xī , bù zì zhī qí kǔ , fēi mó ér hé
偶同人当美景,或花时宴罢,或月夜酒酣,一咏一吟,不觉老之将至
ǒu tóng rén dāng měi jǐng , huò huā shí yàn bà , huò yuè yè jiǔ hān , yī yǒng yī yín , bù jué lǎo zhī jiāng zhì
虽骖鸾鹤、游蓬瀛者之适,无以加于此焉,又非仙而何
suī cān luán hè 、 yóu péng yíng zhě zhī shì , wú yǐ jiā yú cǐ yān , yòu fēi xiān ér hé
此吾所以与足下外形骸、脱踪迹、傲轩鼎、轻人寰者,又以此也
cǐ wú suǒ yǐ yǔ zú xià wài xíng hái 、 tuō zōng jì 、 ào xuān dǐng 、 qīng rén huán zhě , yòu yǐ cǐ yě
当此之时,足下兴有余力,且欲与仆悉索还往中诗,取其尤长者,如张十八古乐府,李二十新歌行,卢、杨二秘书律诗,窦七、元八绝句,博搜精掇,编而次之,号为《元白往还集》
dāng cǐ zhī shí , zú xià xīng yǒu yú lì , qiě yù yǔ pū xī suǒ huán wǎng zhōng shī , qǔ qí yóu zhǎng zhě , rú zhāng shí bā gǔ yuè fǔ , lǐ èr shí xīn gē xíng , lú 、 yáng èr mì shū lǜ shī , dòu qī 、 yuán bā jué jù , bó sōu jīng duō , biān ér cì zhī , hào wèi 《 yuán bái wǎng huán jí 》
众君子得拟议于此者,莫不踊跃欣喜,以为盛事
zhòng jūn zǐ dé nǐ yì yú cǐ zhě , mò bù yǒng yuè xīn xǐ , yǐ wéi shèng shì
言未终而足下左转,不数月而仆又继行,心期索然,何日成就
yán wèi zhōng ér zú xià zuǒ zhuǎn , bù shù yuè ér pū yòu jì xíng , xīn qī suǒ rán , hé rì chéng jiù
又可为之太息矣
yòu kě wèi zhī tài xī yǐ
仆常语足下,凡人为文,私于自是,不忍于割截,或失于繁多
pū cháng yǔ zú xià , fán rén wéi wén , sī yú zì shì , bù rěn yú gē jié , huò shī yú fán duō
其间妍媸,益又自惑
qí jiān yán chī , yì yòu zì huò
必待交友有公鉴无姑息者,讨论而削夺之,然后繁简当否,得其中矣
bì dài jiāo yǒu yǒu gōng jiàn wú gū xī zhě , tǎo lùn ér xuē duó zhī , rán hòu fán jiǎn dāng fǒu , dé qí zhōng yǐ
况仆与足下,为文尤患其多
kuàng pū yǔ zú xià , wèi wén yóu huàn qí duō
己尚病,况他人乎
jǐ shàng bìng , kuàng tā rén hū
今且各纂诗笔,粗为卷第,待与足下相见日,各出所有,终前志焉
jīn qiě gè zuǎn shī bǐ , cū wèi juǎn dì , dài yǔ zú xià xiāng jiàn rì , gè chū suǒ yǒu , zhōng qián zhì yān
又不知相遇是何年,相见是何地,溘然而至,则如之何
yòu bù zhī xiāng yù shì hé nián , xiāng jiàn shì hé dì , kè rán ér zhì , zé rú zhī hé
微之知我心哉
wēi zhī zhī wǒ xīn zāi
浔阳腊月,江风苦寒,岁暮鲜欢,夜长少睡
xún yáng là yuè , jiāng fēng kǔ hán , suì mù xiān huān , yè zhǎng shǎo shuì
引笔铺纸,悄然灯前,有念则书,言无铨次
yǐn bǐ pù zhǐ , qiǎo rán dēng qián , yǒu niàn zé shū , yán wú quán cì
勿以繁杂为倦,且以代一夕之话言也
wù yǐ fán zá wèi juàn , qiě yǐ dài yī xī zhī huà yán yě
居易自叙如此,文士以为信然
jū yì zì xù rú cǐ , wén shì yǐ wéi xìn rán