齐人有冯谖者，贫乏不能自存，使人属孟尝君，愿寄食门下
qí rén yǒu féng xuān zhě ， pín fá bù néng zì cún ， shǐ rén shǔ mèng cháng jūn ， yuàn jì shí mén xià
孟尝君曰：“客何好
mèng cháng jūn yuē ：“ kè hé hǎo
”曰：“客无好也
” yuē ：“ kè wú hǎo yě
”曰：“客何能
” yuē ：“ kè hé néng
”曰：“客无能也
” yuē ：“ kè wú néng yě
”孟尝君笑而受之曰：“诺
” mèng cháng jūn xiào ér shòu zhī yuē ：“ nuò
左右以君贱之也，食以草具
zuǒ yòu yǐ jūn jiàn zhī yě ， shí yǐ cǎo jù
居有顷，倚柱弹其剑，歌曰：“长铗归来乎
jū yǒu qǐng ， yǐ zhù dàn qí jiàn ， gē yuē ：“ zhǎng jiá guī lái hū
孟尝君曰：“食之，比门下之客
mèng cháng jūn yuē ：“ shí zhī ， bǐ mén xià zhī kè
”居有顷，复弹其铗，歌曰：“长铗归来乎
” jū yǒu qǐng ， fù dàn qí jiá ， gē yuē ：“ zhǎng jiá guī lái hū
”左右皆笑之，以告
” zuǒ yòu jiē xiào zhī ， yǐ gào
孟尝君曰：“为之驾，比门下之车客
mèng cháng jūn yuē ：“ wèi zhī jià ， bǐ mén xià zhī chē kè
”于是乘其车，揭其剑，过其友曰：“孟尝君客我
” yú shì chéng qí chē ， jiē qí jiàn ， guò qí yǒu yuē ：“ mèng cháng jūn kè wǒ
”后有顷，复弹其剑铗，歌曰：“长铗归来乎
” hòu yǒu qǐng ， fù dàn qí jiàn jiá ， gē yuē ：“ zhǎng jiá guī lái hū
”左右皆恶之，以为贪而不知足
” zuǒ yòu jiē è zhī ， yǐ wéi tān ér bù zhī zú
孟尝君问：“冯公有亲乎
mèng cháng jūn wèn ：“ féng gōng yǒu qīn hū
”对曰，“有老母
” duì yuē ，“ yǒu lǎo mǔ
”孟尝君使人给其食用，无使乏
” mèng cháng jūn shǐ rén gěi qí shí yòng ， wú shǐ fá
于是冯谖不复歌
yú shì féng xuān bù fù gē
(比门下之客 一作：比门下之鱼客)
( bǐ mén xià zhī kè yī zuò ： bǐ mén xià zhī yú kè )
后孟尝君出记，问门下诸客：“谁习计会，能为文收责于薛者乎
hòu mèng cháng jūn chū jì ， wèn mén xià zhū kè ：“ shuí xí jì huì ， néng wèi wén shōu zé yú xuē zhě hū
”冯谖署曰：“能
” féng xuān shǔ yuē ：“ néng
”孟尝君怪之，曰：“此谁也
” mèng cháng jūn guài zhī ， yuē ：“ cǐ shuí yě
”左右曰：“乃歌夫长铗归来者也
” zuǒ yòu yuē ：“ nǎi gē fū zhǎng jiá guī lái zhě yě
”孟尝君笑曰：“客果有能也，吾负之，未尝见也
” mèng cháng jūn xiào yuē ：“ kè guǒ yǒu néng yě ， wú fù zhī ， wèi cháng jiàn yě
”请而见之，谢曰：“文倦于事，愦于忧，而性懧愚，沉于国家之事，开罪于先生
” qǐng ér jiàn zhī ， xiè yuē ：“ wén juàn yú shì ， kuì yú yōu ， ér xìng nuò yú ， chén yú guó jiā zhī shì ， kāi zuì yú xiān shēng
先生不羞，乃有意欲为收责于薛乎
xiān shēng bù xiū ， nǎi yǒu yì yù wèi shōu zé yú xuē hū
”冯谖曰：“愿之
” féng xuān yuē ：“ yuàn zhī
”于是约车治装，载券契而行，辞曰：“责毕收，以何市而反
” yú shì yuē chē zhì zhuāng ， zài quàn qì ér xíng ， cí yuē ：“ zé bì shōu ， yǐ hé shì ér fǎn
”孟尝君曰：“视吾家所寡有者
” mèng cháng jūn yuē ：“ shì wú jiā suǒ guǎ yǒu zhě
驱而之薛，使吏召诸民当偿者，悉来合券
qū ér zhī xuē ， shǐ lì zhào zhū mín dāng cháng zhě ， xī lái hé quàn
券遍合，起，矫命以责赐诸民
quàn biàn hé ， qǐ ， jiǎo mìng yǐ zé cì zhū mín
长驱到齐，晨而求见
cháng qū dào qí ， chén ér qiú jiàn
孟尝君怪其疾也，衣冠而见之，曰：“责毕收乎
mèng cháng jūn guài qí jí yě ， yī guān ér jiàn zhī ， yuē ：“ zé bì shōu hū
”曰：“收毕矣
” yuē ：“ shōu bì yǐ
”“以何市而反
”“ yǐ hé shì ér fǎn
“君云‘视吾家所寡有者’
“ jūn yún ‘ shì wú jiā suǒ guǎ yǒu zhě ’
臣窃计，君宫中积珍宝，狗马实外厩，美人充下陈
chén qiè jì ， jūn gōng zhōng jī zhēn bǎo ， gǒu mǎ shí wài jiù ， měi rén chōng xià chén
君家所寡有者，以义耳
jūn jiā suǒ guǎ yǒu zhě ， yǐ yì ěr
窃以为君市义
qiè yǐ wéi jūn shì yì
”孟尝君曰：“市义奈何
” mèng cháng jūn yuē ：“ shì yì nài hé
”曰：“今君有区区之薛，不拊爱子其民，因而贾利之
” yuē ：“ jīn jūn yǒu qū qū zhī xuē ， bù fǔ ài zi qí mín ， yīn ér jiǎ lì zhī
臣窃矫君命，以责赐诸民，因烧其券，民称万岁
chén qiè jiǎo jūn mìng ， yǐ zé cì zhū mín ， yīn shāo qí quàn ， mín chēng wàn suì
乃臣所以为君市义也
nǎi chén suǒ yǐ wéi jūn shì yì yě
”孟尝君不说，曰：“诺，先生休矣
” mèng cháng jūn bù shuō ， yuē ：“ nuò ， xiān shēng xiū yǐ
后期年，齐王谓孟尝君曰：“寡人不敢以先王之臣为臣
hòu qī nián ， qí wáng wèi mèng cháng jūn yuē ：“ guǎ rén bù gǎn yǐ xiān wáng zhī chén wèi chén
”孟尝君就国于薛，未至百里，民扶老携幼，迎君道中
” mèng cháng jūn jiù guó yú xuē ， wèi zhì bǎi lǐ ， mín fú lǎo xié yòu ， yíng jūn dào zhōng
孟尝君顾谓冯谖：“先生所为文市义者，乃今日见之
mèng cháng jūn gù wèi féng xuān ：“ xiān shēng suǒ wèi wén shì yì zhě ， nǎi jīn rì jiàn zhī
冯谖曰：“狡兔有三窟，仅得免其死耳
féng xuān yuē ：“ jiǎo tù yǒu sān kū ， jǐn dé miǎn qí sǐ ěr
今君有一窟，未得高枕而卧也
jīn jūn yǒu yī kū ， wèi dé gāo zhěn ér wò yě
请为君复凿二窟
qǐng wèi jūn fù záo èr kū
”孟尝君予车五十乘，金五百斤，西游于梁，谓惠王曰：“齐放其大臣孟尝君于诸侯，诸侯先迎之者，富而兵强
” mèng cháng jūn yǔ chē wǔ shí chéng ， jīn wǔ bǎi jīn ， xī yóu yú liáng ， wèi huì wáng yuē ：“ qí fàng qí dà chén mèng cháng jūn yú zhū hóu ， zhū hóu xiān yíng zhī zhě ， fù ér bīng qiáng
”于是梁王虚上位，以故相为上将军，遣使者黄金千斤，车百乘，往聘孟尝君
” yú shì liáng wáng xū shàng wèi ， yǐ gù xiāng wèi shàng jiàng jūn ， qiǎn shǐ zhě huáng jīn qiān jīn ， chē bǎi chéng ， wǎng pìn mèng cháng jūn
冯谖先驱，诫孟尝君曰：“千金，重币也
féng xuān xiān qū ， jiè mèng cháng jūn yuē ：“ qiān jīn ， zhòng bì yě
百乘，显使也
bǎi chéng ， xiǎn shǐ yě
”梁使三反，孟尝君固辞不往也
” liáng shǐ sān fǎn ， mèng cháng jūn gù cí bù wǎng yě
齐王闻之，君臣恐惧，遣太傅赍黄金千斤、文车二驷，服剑一，封书，谢孟尝君曰：“寡人不祥，被于宗庙之祟，沉于谄谀之臣，开罪于君
qí wáng wén zhī ， jūn chén kǒng jù ， qiǎn tài fù jī huáng jīn qiān jīn 、 wén chē èr sì ， fú jiàn yī ， fēng shū ， xiè mèng cháng jūn yuē ：“ guǎ rén bù xiáng ， bèi yú zōng miào zhī suì ， chén yú chǎn yú zhī chén ， kāi zuì yú jūn
寡人不足为也
guǎ rén bù zú wèi yě
愿君顾先王之宗庙，姑反国统万人乎
yuàn jūn gù xiān wáng zhī zōng miào ， gū fǎn guó tǒng wàn rén hū
”冯谖诫孟尝君曰：“愿请先王之祭器，立宗庙于薛
” féng xuān jiè mèng cháng jūn yuē ：“ yuàn qǐng xiān wáng zhī jì qì ， lì zōng miào yú xuē
”庙成，还报孟尝君曰：“三窟已就，君姑高枕为乐矣
” miào chéng ， huán bào mèng cháng jūn yuē ：“ sān kū yǐ jiù ， jūn gū gāo zhěn wèi lè yǐ
孟尝君为相数十年，无纤介之祸者，冯谖之计也
mèng cháng jūn wèi xiāng shù shí nián ， wú xiān jiè zhī huò zhě ， féng xuān zhī jì yě