二月日初七,压天风雨急。
èr yuè rì chū qī , yā tiān fēng yǔ jí 。
仆夫问讯回,苗民水涡集。
pū fū wèn xùn huí , miáo mín shuǐ wō jí 。
仓卒戒行李,二三竞奔入。
cāng cù jiè xíng lǐ , èr sān jìng bēn rù 。
天寒泥涂滑,出户行不得。
tiān hán ní tú huá , chū hù xíng bù dé 。
或牵牛数头,或缚鸡数只。
huò qiān niú shù tóu , huò fù jī shù zhǐ 。
长枪插檐高,短剑耀白日。
cháng qiāng chā yán gāo , duǎn jiàn yào bái rì 。
动辄便杀人,相遇焉敢敌。
dòng zhé biàn shā rén , xiāng yù yān gǎn dí 。
杂以无藉徒,孰与分南北。
zá yǐ wú jí tú , shú yǔ fēn nán běi 。
老母惊且忧,扶持间道出。
lǎo mǔ jīng qiě yōu , fú chí jiàn dào chū 。
彼来此已遁,囊橐罄收拾。
bǐ lái cǐ yǐ dùn , náng tuó qìng shōu shí 。
急度墓头岭,复恐见雪迹。
jí dù mù tóu lǐng , fù kǒng jiàn xuě jì 。
行行叶由凹,手足俱战栗。
xíng xíng yè yóu āo , shǒu zú jù zhàn lì 。
儿云母疾行,母说疲无力。
ér yún mǔ jí xíng , mǔ shuō pí wú lì 。
坐憩长松下,蔽身草不密。
zuò qì zhǎng sōng xià , bì shēn cǎo bù mì 。
又逢恶少来,见骂作强贼。
yòu féng è shào lái , jiàn mà zuò qiáng zéi 。
刀枪罗我前,性命在咫尺。
dāo qiāng luó wǒ qián , xìng mìng zài zhǐ chǐ 。
母云我两儿,惧怕避横逆。
mǔ yún wǒ liǎng ér , jù pà bì hèng nì 。
再拜致哀告,恸哭并二侄。
zài bài zhì āi gào , tòng kū bìng èr zhí 。
衣衫尽剥脱,裸体肉见赤。
yī shān jǐn bāo tuō , luǒ tǐ ròu jiàn chì 。
长绳与弟连,缚手黑如漆。
zhǎng shéng yǔ dì lián , fù shǒu hēi rú qī 。
嗔叱行步迟,遽以大刀击。
chēn chì xíng bù chí , jù yǐ dà dāo jī 。
血流未得止,苦痛走更疾。
xuè liú wèi dé zhǐ , kǔ tòng zǒu gèng jí 。
渐围至田中,枪立哨齐吸。
jiàn wéi zhì tián zhōng , qiāng lì shào qí xī 。
拔刀斫弟项,乞免幸勿及。
bá dāo zhuó dì xiàng , qǐ miǎn xìng wù jí 。
母忧失两儿,儿复忧母泣。
mǔ yōu shī liǎng ér , ér fù yōu mǔ qì 。
艰险万状生,忧危苦劳役。
jiān xiǎn wàn zhuàng shēng , yōu wēi kǔ láo yì 。
内怀五脏饥,外被一身湿。
nèi huái wǔ zàng jī , wài bèi yī shēn shī 。
棰楚卒未休,死生安可必。
chuí chǔ zú wèi xiū , sǐ shēng ān kě bì 。
山中亦何有,所蓄仅米粒。
shān zhōng yì hé yǒu , suǒ xù jǐn mǐ lì 。
检括殆无遗,忽忽日将夕。
jiǎn kuò dài wú yí , hū hū rì jiāng xī 。
留连至宋村,心绪茫若失。
liú lián zhì sòng cūn , xīn xù máng ruò shī 。
倏逢一卒来,相见似相识。
shū féng yī zú lái , xiāng jiàn shì xiāng shí 。
貌恳心甚慈,众皆被呵叱。
mào kěn xīn shèn cí , zhòng jiē bèi hē chì 。
但云解其缚,外惧中悦怿。
dàn yún jiě qí fù , wài jù zhōng yuè yì 。
兄弟相依回,泣母何处觅。
xiōng dì xiāng yī huí , qì mǔ hé chù mì 。
哀矜复自怜,举目百无一。
āi jīn fù zì lián , jǔ mù bǎi wú yī 。
顷刻子见母,哀号叙痛衋。
qǐng kè zi jiàn mǔ , āi háo xù tòng xì 。
斫松代膏明,拾草当菅席。
zhuó sōng dài gāo míng , shí cǎo dāng jiān xí 。
主仆皆畏寒,相忘共薰炙。
zhǔ pú jiē wèi hán , xiāng wàng gòng xūn zhì 。
忧惧不待明,鸡鸣咸盥栉。
yōu jù bù dài míng , jī míng xián guàn zhì 。
又复去喜坑,晨星尚未没。
yòu fù qù xǐ kēng , chén xīng shàng wèi méi 。
山家已避舍,老母独匍匐。
shān jiā yǐ bì shě , lǎo mǔ dú pú fú 。
逐队跻山椒,冒雨倚松立。
zhú duì jī shān jiāo , mào yǔ yǐ sōng lì 。
头上水淋面,足下寒彻骨。
tóu shàng shuǐ lín miàn , zú xià hán chè gǔ 。
明朝古唐山,盘折犹律崒。
míng cháo gǔ táng shān , pán zhé yóu lǜ zú 。
乱石如蹲虎,狭径跨其脊。
luàn shí rú dūn hǔ , xiá jìng kuà qí jí 。
呼号风泠泠,掩映云幂幂。
hū háo fēng líng líng , yǎn yìng yún mì mì 。
初疑茫昧中,天地如开辟。
chū yí máng mèi zhōng , tiān dì rú kāi pì 。
往来不暂停,昏黑亦忘食。
wǎng lái bù zàn tíng , hūn hēi yì wàng shí 。
当时已狼狈,宁复问家室。
dāng shí yǐ láng bèi , níng fù wèn jiā shì 。
幼女犹可怜,含啼抱呜悒。
yòu nǚ yóu kě lián , hán tí bào wū yì 。
不忧行路难,但恐弃沟洫。
bù yōu xíng lù nán , dàn kǒng qì gōu xù 。
朝廷本除祸,仁道立民极。
cháo tíng běn chú huò , rén dào lì mín jí 。
假威及蛮猺,所至皆戏剧。
jiǎ wēi jí mán yáo , suǒ zhì jiē xì jù 。
杀掠果何辜,曷尝分玉石。
shā lüè guǒ hé gū , hé cháng fēn yù shí 。
披萝遍山林,荡扫空郡邑。
pī luó biàn shān lín , dàng sǎo kōng jùn yì 。
不幸生斯时,处处值荆棘。
bù xìng shēng sī shí , chù chù zhí jīng jí 。
皇天远不闻,愁闷填胸臆。
huáng tiān yuǎn bù wén , chóu mèn tián xiōng yì 。
残喘傥久延,今亦匪畴昔。
cán chuǎn tǎng jiǔ yán , jīn yì fěi chóu xī 。
渠魁未殄除,默坐长太息。
qú kuí wèi tiǎn chú , mò zuò zhǎng tài xī 。