立天之道阴与阳,立地之道柔与刚。立人之道仁与义,人参天地维纲常。
lì tiān zhī dào yīn yǔ yáng , lì dì zhī dào róu yǔ gāng 。 lì rén zhī dào rén yǔ yì , rén shēn tiān dì wéi gāng cháng 。
曰人自是兼男女,女岂非人甘自阻。宁惟男子希圣贤,贤媛圣女有徒侣。
yuē rén zì shì jiān nán nǚ , nǚ qǐ fēi rén gān zì zǔ 。 níng wéi nán zi xī shèng xián , xián yuàn shèng nǚ yǒu tú lǚ 。
五官同具官则思,五常同秉常独知。三从应亦惇三物,四德由来张四维。
wǔ guān tóng jù guān zé sī , wǔ cháng tóng bǐng cháng dú zhī 。 sān cóng yīng yì dūn sān wù , sì dé yóu lái zhāng sì wéi 。
从父从夫及从子,谓从大道莫背此。从兹不辱理无违,步趋德行艺而已。
cóng fù cóng fū jí cóng zi , wèi cóng dà dào mò bèi cǐ 。 cóng zī bù rǔ lǐ wú wéi , bù qū dé xíng yì ér yǐ 。
功在宜家德润身,言关名教谨笑颦。容貌端庄非艳丽,礼义廉耻当遵循。
gōng zài yí jiā dé rùn shēn , yán guān míng jiào jǐn xiào pín 。 róng mào duān zhuāng fēi yàn lì , lǐ yì lián chǐ dāng zūn xún 。
正用其情是率性,善养其气是立命。恶欲更有甚死生,偷强只因殊肆敬。
zhèng yòng qí qíng shì shuài xìng , shàn yǎng qí qì shì lì mìng 。 è yù gèng yǒu shèn sǐ shēng , tōu qiáng zhǐ yīn shū sì jìng 。
人心道心辨危微,克念罔念分是非。精思弗夺立其大,良知用致审其几。
rén xīn dào xīn biàn wēi wēi , kè niàn wǎng niàn fēn shì fēi 。 jīng sī fú duó lì qí dà , liáng zhī yòng zhì shěn qí jǐ 。
守身慎独惟求是,彼君子女厘女士。无愧于影无愧衾,庶免小人同受誓。
shǒu shēn shèn dú wéi qiú shì , bǐ jūn zǐ nǚ lí nǚ shì 。 wú kuì yú yǐng wú kuì qīn , shù miǎn xiǎo rén tóng shòu shì 。
太上立德次言功,不朽当共男子同。莫云女子无所事,德功言在人伦中。
tài shàng lì dé cì yán gōng , bù xiǔ dāng gòng nán zi tóng 。 mò yún nǚ zǐ wú suǒ shì , dé gōng yán zài rén lún zhōng 。
夫主如君原不异,男忠女节曷有二。系缨结帨心齐坚,处变安常身等致。
fū zhǔ rú jūn yuán bù yì , nán zhōng nǚ jié hé yǒu èr 。 xì yīng jié shuì xīn qí jiān , chù biàn ān cháng shēn děng zhì 。
爱媳爱女等爱儿,义方尤赖母兼师。前遗旁出并抱嗣,一视同仁方尽慈。
ài xí ài nǚ děng ài ér , yì fāng yóu lài mǔ jiān shī 。 qián yí páng chū bìng bào sì , yī shì tóng rén fāng jǐn cí 。
母邪父邪孝姑舅,嫂妇诸姑信朋友。同堂娣姒女弟兄,妾婢视臣如足手。
mǔ xié fù xié xiào gū jiù , sǎo fù zhū gū xìn péng yǒu 。 tóng táng dì sì nǚ dì xiōng , qiè bì shì chén rú zú shǒu 。
为女为媳为母妻,平生阅历涂毋迷。自欺自画皆暴弃,徽音在昔宜思齐。
wèi nǚ wèi xí wèi mǔ qī , píng shēng yuè lì tú wú mí 。 zì qī zì huà jiē bào qì , huī yīn zài xī yí sī qí 。
穷通寿夭任彼遇,特立毋随流俗误。内则中馈事女红,不愿乎外行我素。
qióng tōng shòu yāo rèn bǐ yù , tè lì wú suí liú sú wù 。 nèi zé zhōng kuì shì nǚ gōng , bù yuàn hū wài háng wǒ sù 。
虽然苦乐由它人,乐可自寻苦勿瞋。天爵良贵何曾贱,日新富有何忧贫。
suī rán kǔ lè yóu tā rén , lè kě zì xún kǔ wù chēn 。 tiān jué liáng guì hé zēng jiàn , rì xīn fù yǒu hé yōu pín 。
人生百年那能久,外物奉身竟何有。自来列女至今存,德立名垂真不朽。
rén shēng bǎi nián nà néng jiǔ , wài wù fèng shēn jìng hé yǒu 。 zì lái liè nǚ zhì jīn cún , dé lì míng chuí zhēn bù xiǔ 。
具备功言洵美才,才华根本德生来。有节无才便是德,有才无德诚堪哀。
jù bèi gōng yán xún měi cái , cái huá gēn běn dé shēng lái 。 yǒu jié wú cái biàn shì dé , yǒu cái wú dé chéng kān āi 。
德为主也才为辅,允矣能文亦能武。貌非所重随赋形,崇德践形须法古。
dé wéi zhǔ yě cái wèi fǔ , yǔn yǐ néng wén yì néng wǔ 。 mào fēi suǒ zhòng suí fù xíng , chóng dé jiàn xíng xū fǎ gǔ 。
以书相证克俭勤,何妨识字能诗文。《国风》半属妇人作,传经续史章令闻。
yǐ shū xiāng zhèng kè jiǎn qín , hé fáng shí zì néng shī wén 。《 guó fēng 》 bàn shǔ fù rén zuò , chuán jīng xù shǐ zhāng lìng wén 。
诗文阐理鄙雕琢,作字甚敬即是学。德发为才著德容,超出庸凡回卓荦。
shī wén chǎn lǐ bǐ diāo zhuó , zuò zì shèn jìng jí shì xué 。 dé fā wèi cái zhù dé róng , chāo chū yōng fán huí zhuó luò 。
世羡女佛与女仙,姑尼孰个知真诠。空障净尘惟遏欲,入道岂必谈元禅。
shì xiàn nǚ fú yǔ nǚ xiān , gū ní shú gè zhī zhēn quán 。 kōng zhàng jìng chén wéi è yù , rù dào qǐ bì tán yuán chán 。
圣人不过人伦至,察于人伦大贤示。五官尽职备五常,三才参赞体易始。
shèng rén bù guò rén lún zhì , chá yú rén lún dà xián shì 。 wǔ guān jìn zhí bèi wǔ cháng , sān cái cān zàn tǐ yì shǐ 。
巽为风兮长女乎,兑为泽兮少女呼。离明中女乾坤照,女亦宜为君子儒。
xùn wèi fēng xī zhǎng nǚ hū , duì wèi zé xī shào nǚ hū 。 lí míng zhōng nǚ qián kūn zhào , nǚ yì yí wèi jūn zǐ rú 。
是人岂肯居人后,出见纷华遂尔谬。奉盈一覆水难收,尚其无愧于屋漏。
shì rén qǐ kěn jū rén hòu , chū jiàn fēn huá suì ěr miù 。 fèng yíng yī fù shuǐ nán shōu , shàng qí wú kuì yú wū lòu 。
无形之刑每在怀,斯人斯可谓之佳。善信充实乃为美,西方美人庶得侪。
wú xíng zhī xíng měi zài huái , sī rén sī kě wèi zhī jiā 。 shàn xìn chōng shí nǎi wèi měi , xī fāng měi rén shù dé chái 。
慎终保始起迄止,制外养中表符里。防微处处铭盘盂,避嫌刻刻严瓜李。
shèn zhōng bǎo shǐ qǐ qì zhǐ , zhì wài yǎng zhōng biǎo fú lǐ 。 fáng wēi chù chù míng pán yú , bì xián kè kè yán guā lǐ 。
嗟予未嫁称未亡,靡它靡慝师共姜。节大饿小伊川训,广平铁石为心肠。
jiē yǔ wèi jià chēng wèi wáng , mí tā mí tè shī gòng jiāng 。 jié dà è xiǎo yī chuān xùn , guǎng píng tiě shí wèi xīn cháng 。
若夫所处无不幸,端宜中正而主静。蒙以养之自幼婴,少成习惯时加省。
ruò fú suǒ chù wú bù xìng , duān yí zhōng zhèng ér zhǔ jìng 。 méng yǐ yǎng zhī zì yòu yīng , shǎo chéng xí guàn shí jiā shěng 。
女子须教本考亭,明白《论语》及《孝经》。推之《女戒》并《家范》,定性好学先人型。
nǚ zǐ xū jiào běn kǎo tíng , míng bái 《 lún yǔ 》 jí 《 xiào jīng 》。 tuī zhī 《 nǚ jiè 》 bìng 《 jiā fàn 》, dìng xìng hào xué xiān rén xíng 。
夜气凛凛旦昼梏,几希人禽恒勉勖。诸艰历试久炼金,纤尘难染无瑕玉。
yè qì lǐn lǐn dàn zhòu gù , jī xī rén qín héng miǎn xù 。 zhū jiān lì shì jiǔ liàn jīn , xiān chén nán rǎn wú xiá yù 。
贞以得一清宁侔,闲邪敬直女德修。仁可成而义可守,天合刚而地合柔。
zhēn yǐ dé yī qīng níng móu , xián xié jìng zhí nǚ dé xiū 。 rén kě chéng ér yì kě shǒu , tiān hé gāng ér dì hé róu 。
主一无适圣贤志,天地之道物不贰。日月有光崇效天,山川有恒卑法地。
zhǔ yī wú shì shèng xián zhì , tiān dì zhī dào wù bù èr 。 rì yuè yǒu guāng chóng xiào tiān , shān chuān yǒu héng bēi fǎ dì 。