岭南逢元日,客子心悲伤。
lǐng nán féng yuán rì , kè zi xīn bēi shāng 。
旁观谬测度,谓我思故乡。
páng guān miù cè duó , wèi wǒ sī gù xiāng 。
故乡虽云远,可以理归装。
gù xiāng suī yún yuǎn , kě yǐ lǐ guī zhuāng 。
况自入山来,泉石慰膏肓。
kuàng zì rù shān lái , quán shí wèi gāo huāng 。
同行三数人,形迹亦想忘。
tóng háng sān shù rén , xíng jì yì xiǎng wàng 。
晨起但一揖,随意倾壶觞。
chén qǐ dàn yī yī , suí yì qīng hú shāng 。
贺客概无有,酬应息奔忙。
hè kè gài wú yǒu , chóu yìng xī bēn máng 。
转觉此间乐,在家徒皇皇。
zhuǎn jué cǐ jiān lè , zài jiā tú huáng huáng 。
所悲竟何事,欲写先彷徨。
suǒ bēi jìng hé shì , yù xiě xiān páng huáng 。
念自癸卯后,木饥金不穰。
niàn zì guǐ mǎo hòu , mù jī jīn bù ráng 。
陕西三岁旱,河南五岁荒。
shǎn xī sān suì hàn , hé nán wǔ suì huāng 。
牛无一束稿,有如坟首羊。
niú wú yī shù gǎo , yǒu rú fén shǒu yáng 。
耕无可耕处,屠以充饥肠。
gēng wú kě gēng chù , tú yǐ chōng jī cháng 。
十室去其半,半死半流亡。
shí shì qù qí bàn , bàn sǐ bàn liú wáng 。
戊申乃大熟,禾黍幸登场。
wù shēn nǎi dà shú , hé shǔ xìng dēng cháng 。
窃谓脱此厄,六幕臻平康。
qiè wèi tuō cǐ è , liù mù zhēn píng kāng 。
岂知是岁夏,大水竟汪洋。
qǐ zhī shì suì xià , dà shuǐ jìng wāng yáng 。
或云洞庭湖,白昼日无光。
huò yún dòng tíng hú , bái zhòu rì wú guāng 。
中有数龙斗,莫辨赤白黄。
zhōng yǒu shù lóng dòu , mò biàn chì bái huáng 。
腥风挟浊浪,万鼓声雷硠。
xīng fēng xié zhuó làng , wàn gǔ shēng léi láng 。
一涌高于山,一泻何可当。
yī yǒng gāo yú shān , yī xiè hé kě dāng 。
混混湖与江,茫茫荆讫扬。
hùn hùn hú yǔ jiāng , máng máng jīng qì yáng 。
翼轸斗牛间,气湿如银潢。
yì zhěn dòu niú jiān , qì shī rú yín huáng 。
去年水更大,发难仍沅湘。
qù nián shuǐ gèng dà , fā nàn réng yuán xiāng 。
所决失堤堰,所浸蔑城隍。
suǒ jué shī dī yàn , suǒ jìn miè chéng huáng 。
江宁地颇高,钟阜几怀襄。
jiāng níng dì pǒ gāo , zhōng fù jǐ huái xiāng 。
别有浙西水,顶潮趋钱塘。
bié yǒu zhè xī shuǐ , dǐng cháo qū qián táng 。
加以百日雨,势欲无余杭。
jiā yǐ bǎi rì yǔ , shì yù wú yú háng 。
浙之杭嘉湖,北达苏松常。
zhè zhī háng jiā hú , běi dá sū sōng cháng 。
又北为镇江,财赋甲他方。
yòu běi wèi zhèn jiāng , cái fù jiǎ tā fāng 。
岁额千余万,地丁兼白粮。
suì é qiān yú wàn , dì dīng jiān bái liáng 。
次如湖南北,安徽及豫章。
cì rú hú nán běi , ān huī jí yù zhāng 。
亦俱供飞挽,亦且赖输将。
yì jù gōng fēi wǎn , yì qiě lài shū jiāng 。
一浸数千里,何者为苞稂。
yī jìn shù qiān lǐ , hé zhě wèi bāo láng 。
无米入漕运,何以实京仓。
wú mǐ rù cáo yùn , hé yǐ shí jīng cāng 。
灾民极可悯,苦况不可详。
zāi mín jí kě mǐn , kǔ kuàng bù kě xiáng 。
有屋在水中,渺不见屋梁。
yǒu wū zài shuǐ zhōng , miǎo bú jiàn wū liáng 。
爷娘儿女子,托命于舟航。
yé niáng ér nǚ zi , tuō mìng yú zhōu háng 。
嗷嗷中泽鸿,于何谋稻粱。
áo áo zhōng zé hóng , yú hé móu dào liáng 。
死者委沟壑,存者犹羸尪。
sǐ zhě wěi gōu hè , cún zhě yóu léi wāng 。
天下有大命,官仓有常平。
tiān xià yǒu dà mìng , guān cāng yǒu cháng píng 。
常平久无实,社仓亦虚名。
cháng píng jiǔ wú shí , shè cāng yì xū míng 。
欲籴无可籴,议籴徕远商。
yù dí wú kě dí , yì dí lái yuǎn shāng 。
巴蜀米价贱,千里连帆樯。
bā shǔ mǐ jià jiàn , qiān lǐ lián fān qiáng 。
道远风涛恶,贩到价则昂。
dào yuǎn fēng tāo è , fàn dào jià zé áng 。
有钱犹可买,无钱空踉跄。
yǒu qián yóu kě mǎi , wú qián kōng liàng qiàng 。
欲赈无可赈,驰奏叩天阊。
yù zhèn wú kě zhèn , chí zòu kòu tiān chāng 。
批章下户部,司农询曹郎。
pī zhāng xià hù bù , sī nóng xún cáo láng 。
频年逋赋多,灾区例缓征。
pín nián bū fù duō , zāi qū lì huǎn zhēng 。
金屡颁大库,钱并支水衡。
jīn lǚ bān dà kù , qián bìng zhī shuǐ héng 。
昔有盈无缩,今有缩无盈。
xī yǒu yíng wú suō , jīn yǒu suō wú yíng 。
虽有缩无盈,犹且别筹量。
suī yǒu suō wú yíng , yóu qiě bié chóu liàng 。
通融资挹注,一滴亦天浆。
tōng róng zī yì zhù , yī dī yì tiān jiāng 。
去年干在己,今年干在庚。
qù nián gàn zài jǐ , jīn nián gàn zài gēng 。
今年第一日,日食令人惊。
jīn nián dì yī rì , rì shí lìng rén jīng 。
午刻历未刻,计食五分赢。
wǔ kè lì wèi kè , jì shí wǔ fēn yíng 。
二气绾橐籥,日者太阳精。
èr qì wǎn tuó yuè , rì zhě tài yáng jīng 。
履端重首祚,元日记新正。
lǚ duān zhòng shǒu zuò , yuán rì jì xīn zhēng 。
而乃遭此变,能勿心怦怦。
ér nǎi zāo cǐ biàn , néng wù xīn pēng pēng 。
熙朝大一统,骏业天所昌。
xī cháo dà yī tǒng , jùn yè tiān suǒ chāng 。
幅员廊无外,宝箓尤灵长。
fú yuán láng wú wài , bǎo lù yóu líng zhǎng 。
下自元明宋,上溯虞陶唐。
xià zì yuán míng sòng , shàng sù yú táo táng 。
六代六圣人,从古见未尝。
liù dài liù shèng rén , cóng gǔ jiàn wèi cháng 。
今上夙敦敏,嗣服提干纲。
jīn shàng sù dūn mǐn , sì fú tí gàn gāng 。
四目之所运,四表咸辉煌。
sì mù zhī suǒ yùn , sì biǎo xián huī huáng 。
阅今三十载,暇食恒不遑。
yuè jīn sān shí zài , xiá shí héng bù huáng 。
所冀百君子,赤栋为干桢。
suǒ jì bǎi jūn zǐ , chì dòng wèi gàn zhēn 。
堂堂位宰辅,先自笃忠贞。
táng táng wèi zǎi fǔ , xiān zì dǔ zhōng zhēn 。
大度休休然,寸心冰玉清。
dà dù xiū xiū rán , cùn xīn bīng yù qīng 。
衮职一无阙,运量周垓纮。
gǔn zhí yī wú quē , yùn liàng zhōu gāi hóng 。
六官有官守,毋偷毋纷更。
liù guān yǒu guān shǒu , wú tōu wú fēn gèng 。
言官有言责,毋噤口不鸣。
yán guān yǒu yán zé , wú jìn kǒu bù míng 。
其任封疆者,赫然民所望。
qí rèn fēng jiāng zhě , hè rán mín suǒ wàng 。
安民在察吏,吏有良不良。
ān mín zài chá lì , lì yǒu liáng bù liáng 。
墨吏一推排,脂膏涂橐囊。
mò lì yī tuī pái , zhī gāo tú tuó náng 。
酷吏一哮吼,魂魄落锒铛。
kù lì yī xiāo hǒu , hún pò luò láng dāng 。
茸吏百不理,宿牒堆满床。
rōng lì bǎi bù lǐ , sù dié duī mǎn chuáng 。
是皆民之蠹,得不重惩创。
shì jiē mín zhī dù , dé bù zhòng chéng chuàng 。
奉法毋斁法,思患宜豫防。
fèng fǎ wú yì fǎ , sī huàn yí yù fáng 。
视寇攘奸宄,如猰貐豺狼。
shì kòu rǎng jiān guǐ , rú yà yǔ chái láng 。
欺君大不敬,讳盗大不祥。
qī jūn dà bù jìng , huì dào dà bù xiáng 。
养痈必流毒,剜肉难补疮。
yǎng yōng bì liú dú , wān ròu nán bǔ chuāng 。
兵以练乃劲,简校肃戎行。
bīng yǐ liàn nǎi jìn , jiǎn xiào sù róng háng 。
谷以蓄乃足,句稽谨盖藏。
gǔ yǐ xù nǎi zú , jù jī jǐn gài cáng 。
事事务实济,内外同匡襄。
shì shì wù shí jì , nèi wài tóng kuāng xiāng 。
孪者毋不破,弛者毋不张。
luán zhě wú bù pò , chí zhě wú bù zhāng 。
氛翳顿豁除,险阻化康庄。
fēn yì dùn huō chú , xiǎn zǔ huà kāng zhuāng 。
闾阎获安堵,一意力农桑。
lǘ yán huò ān dǔ , yī yì lì nóng sāng 。
天方命百神,为民节阴阳。
tiān fāng mìng bǎi shén , wèi mín jié yīn yáng 。
日雨雨时若,日旸无恒旸。
rì yǔ yǔ shí ruò , rì yáng wú héng yáng 。
旱魃及水怪,曷敢肆狓猖。
hàn bá jí shuǐ guài , hé gǎn sì pí chāng 。
黄人行捧日,两耳垂璧珰。
huáng rén xíng pěng rì , liǎng ěr chuí bì dāng 。
天保佑天子,端拱坐明堂。
tiān bǎo yòu tiān zi , duān gǒng zuò míng táng 。
泮奂尔游矣,纯嘏永无疆。
pàn huàn ěr yóu yǐ , chún gǔ yǒng wú jiāng 。
洚水儆帝尧,大旱疲成汤。
jiàng shuǐ jǐng dì yáo , dà hàn pí chéng tāng 。
从古多日食,日食亦无妨。
cóng gǔ duō rì shí , rì shí yì wú fáng 。
造化递消息,气数交纵横。
zào huà dì xiāo xī , qì shù jiāo zòng héng 。
剥正欲其复,晦正欲其明。
bō zhèng yù qí fù , huì zhèng yù qí míng 。
殷忧以启圣,天具有深情。
yīn yōu yǐ qǐ shèng , tiān jù yǒu shēn qíng 。
圣躬则已劳,臣躬则已荣。
shèng gōng zé yǐ láo , chén gōng zé yǐ róng 。
温饱逮僮仆,岂复别有营。
wēn bǎo dǎi tóng pú , qǐ fù bié yǒu yíng 。
葵藿小草耳,心为太阳倾。
kuí huò xiǎo cǎo ěr , xīn wèi tài yáng qīng 。
矧人含血性,沥之即丹诚。
shěn rén hán xuè xìng , lì zhī jí dān chéng 。
所冀纾主忧,力与气数争。
suǒ jì shū zhǔ yōu , lì yǔ qì shù zhēng 。
天心非不仁,在人宜作强。
tiān xīn fēi bù rén , zài rén yí zuò qiáng 。
毋以绕指柔,误此百炼刚。
wú yǐ rào zhǐ róu , wù cǐ bǎi liàn gāng 。
众心如一心,积渐通穹苍。
zhòng xīn rú yī xīn , jī jiàn tōng qióng cāng 。
苍苍密转移,感召非祈禳。
cāng cāng mì zhuǎn yí , gǎn zhào fēi qí ráng 。
我固旧史氏,亦忝少司成。
wǒ gù jiù shǐ shì , yì tiǎn shǎo sī chéng 。
自顾殊碌碌,未可縻华缨。
zì gù shū lù lù , wèi kě mí huá yīng 。
归田曾无田,破砚聊代耕。
guī tián céng wú tián , pò yàn liáo dài gēng 。
久矣甘枯寂,万物秋毫轻。
jiǔ yǐ gān kū jì , wàn wù qiū háo qīng 。
迩来胸臆间,一丝长自萦。
ěr lái xiōng yì jiān , yī sī zhǎng zì yíng 。
时事日以艰,耳目岂聋盲。
shí shì rì yǐ jiān , ěr mù qǐ lóng máng 。
背人成此诗,不觉慨以慷。
bèi rén chéng cǐ shī , bù jué kǎi yǐ kāng 。
掷笔涧中泉,纵步凌苍茫。
zhì bǐ jiàn zhōng quán , zòng bù líng cāng máng 。
嗒然一长啸,愁云落我旁。
tà rán yī cháng xiào , chóu yún luò wǒ páng 。
四山色黯惨,飞鸟为不翔。
sì shān sè àn cǎn , fēi niǎo wèi bù xiáng 。
天壤此一时,非我独伥伥。
tiān rǎng cǐ yī shí , fēi wǒ dú chāng chāng 。
安知无烈士,仰天泪沾裳。
ān zhī wú liè shì , yǎng tiān lèi zhān shang 。