金寇初犯阙,太岁在丙午。
jīn kòu chū fàn quē , tài suì zài bǐng wǔ 。
殊恩擢枢廷,愧乏涓埃补。
shū ēn zhuó shū tíng , kuì fá juān āi bǔ 。
两河未奠枕,杖钺出宣抚。
liǎng hé wèi diàn zhěn , zhàng yuè chū xuān fǔ 。
乞身缘谤谗,窜谪旅湘溆。
qǐ shēn yuán bàng chán , cuàn zhé lǚ xiāng xù 。
明年丁未夏,被命尹天府。
míng nián dīng wèi xià , bèi mìng yǐn tiān fǔ 。
颇闻环京畿,四面尽豺虎。
pǒ wén huán jīng jī , sì miàn jǐn chái hǔ 。
金汤虽可恃,忧在人不御。
jīn tāng suī kě shì , yōu zài rén bù yù 。
见危思致命,入援裒义旅。
jiàn wēi sī zhì mìng , rù yuán póu yì lǚ 。
旌麾亘江湄,畏景触隆暑。
jīng huī gèn jiāng méi , wèi jǐng chù lóng shǔ 。
忽传元帅檄,果有城破语。
hū chuán yuán shuài xí , guǒ yǒu chéng pò yǔ 。
銮舆幸沙漠,妃后辞禁籞。
luán yú xìng shā mò , fēi hòu cí jìn yù 。
皇孙与帝子,取索及稚乳。
huáng sūn yǔ dì zi , qǔ suǒ jí zhì rǔ 。
礼文包旗裳,乐器载笋簴。
lǐ wén bāo qí shang , yuè qì zài sǔn jù 。
金缯罄公私,技巧到机杼。
jīn zēng qìng gōng sī , jì qiǎo dào jī zhù 。
空馀宗庙存,无复荐簋簠。
kōng yú zōng miào cún , wú fù jiàn guǐ fǔ 。
凄凉苍龙阙,寂寞玉华庑。
qī liáng cāng lóng quē , jì mò yù huá wǔ 。
畴能供衔粟,谁与献肥羜。
chóu néng gōng xián sù , shuí yǔ xiàn féi zhù 。
无从执羁靮,安得生翅羽。
wú cóng zhí jī dí , ān dé shēng chì yǔ 。
号恸绝复苏,洒泪作翻雨。
hào tòng jué fù sū , sǎ lèi zuò fān yǔ 。
继闻宣赦书,宝位居九五。
jì wén xuān shè shū , bǎo wèi jū jiǔ wǔ 。
神明有依归,率土尽呼舞。
shén míng yǒu yī guī , lǜ tǔ jǐn hū wǔ 。
皆言汤武姿,勇智天所与。
jiē yán tāng wǔ zī , yǒng zhì tiān suǒ yǔ 。
向来使贼营,英气詟骄虏。
xiàng lái shǐ zéi yíng , yīng qì zhé jiāo lǔ 。
建牙出危城,帝命缵鸿绪。
jiàn yá chū wēi chéng , dì mìng zuǎn hóng xù 。
不然艰难中,何以脱猰貐。
bù rán jiān nán zhōng , hé yǐ tuō yà yǔ 。
兹雠不戴天,兄弟及父母。
zī chóu bù dài tiān , xiōng dì jí fù mǔ 。
尝胆思报吴,枕戈惩在莒。
cháng dǎn sī bào wú , zhěn gē chéng zài jǔ 。
齐侯何足称,句践不须数。
qí hóu hé zú chēng , jù jiàn bù xū shù 。
周汉获再兴,宣光定神武。
zhōu hàn huò zài xīng , xuān guāng dìng shén wǔ 。
愿言觐行在,玉色亲黻黼。
yuàn yán jìn xíng zài , yù sè qīn fú fǔ 。
丹诚遂披陈,秘策得宣吐。
dān chéng suì pī chén , mì cè dé xuān tǔ 。
谋身虽拙计,许国心独苦。
móu shēn suī zhuō jì , xǔ guó xīn dú kǔ 。
片言傥有合,丐骨归垄亩。
piàn yán tǎng yǒu hé , gài gǔ guī lǒng mǔ 。
飞帆过金陵,鼓柁适淮浦。
fēi fān guò jīn líng , gǔ duò shì huái pǔ 。
遥传告大廷,命相比申甫。
yáo chuán gào dà tíng , mìng xiàng bǐ shēn fǔ 。
顾兹斗筲器,何以动尧禹。
gù zī dòu shāo qì , hé yǐ dòng yáo yǔ 。
深惟特达知,感慨激肺腑。
shēn wéi tè dá zhī , gǎn kǎi jī fèi fǔ 。
如何日月光,可以萤爝助。
rú hé rì yuè guāng , kě yǐ yíng jué zhù 。
舍舟行汴堤,驱车赴延伫。
shě zhōu xíng biàn dī , qū chē fù yán zhù 。
伤心兵火馀,民物亦凋瘐。
shāng xīn bīng huǒ yú , mín wù yì diāo yǔ 。
中使乘驲来,茶药宠赐予。
zhōng shǐ chéng rì lái , chá yào chǒng cì yǔ 。
拜恩丘山重,坐使瘵疠愈。
bài ēn qiū shān zhòng , zuò shǐ zhài lì yù 。
行行近南都,戈甲震金鼓。
xíng xíng jìn nán dōu , gē jiǎ zhèn jīn gǔ 。
将佐迎路傍,往往多旧部。
jiāng zuǒ yíng lù bàng , wǎng wǎng duō jiù bù 。
冠盖如云屯,赐燕金果圃。
guān gài rú yún tún , cì yàn jīn guǒ pǔ 。
谢免径造朝,泪落湿殿础。
xiè miǎn jìng zào cháo , lèi luò shī diàn chǔ 。
初称宗社危,天地同愤怒。
chū chēng zōng shè wēi , tiān dì tóng fèn nù 。
次陈国多难,实启中兴主。
cì chén guó duō nán , shí qǐ zhōng xīng zhǔ 。
末言樗散材,初不堪梁柱。
mò yán chū sàn cái , chū bù kān liáng zhù 。
鼎颠将覆????,栋桡必倾宇。
dǐng diān jiāng fù sù , dòng ráo bì qīng yǔ 。
况兹扶颠危,正赖肱与股。
kuàng zī fú diān wēi , zhèng lài gōng yǔ gǔ 。
大舜举皋陶,小白相仲父。
dà shùn jǔ gāo táo , xiǎo bái xiàng zhòng fù 。
耕莘与钓渭,端不乏伊吕。
gēng shēn yǔ diào wèi , duān bù fá yī lǚ 。
惟当博询访,考慎作心膂。
wéi dāng bó xún fǎng , kǎo shèn zuò xīn lǚ 。
封章屡恳辞,帝曰莫如女。
fēng zhāng lǚ kěn cí , dì yuē mò rú nǚ 。
往作砺与舟,不复容伛偻。
wǎng zuò lì yǔ zhōu , bù fù róng yǔ lǚ 。
叩额宸扆前,臣敢论伪楚。
kòu é chén yǐ qián , chén gǎn lùn wěi chǔ 。
易姓建大号,厥罪在砧斧。
yì xìng jiàn dà hào , jué zuì zài zhēn fǔ 。
奈何坐庙堂,乃与臣等伍。
nài hé zuò miào táng , nǎi yǔ chén děng wǔ 。
更效老猎师,十事听裁处。
gèng xiào lǎo liè shī , shí shì tīng cái chǔ 。
天子亮精诚,一一皆可许。
tiān zi liàng jīng chéng , yī yī jiē kě xǔ 。
因陈御戎策,用此敢予侮。
yīn chén yù róng cè , yòng cǐ gǎn yǔ wǔ 。
河外须救援,屏蔽资捍拒。
hé wài xū jiù yuán , píng bì zī hàn jù 。
问谁可驱策,因荐亮与所。
wèn shuí kě qū cè , yīn jiàn liàng yǔ suǒ 。
京师当一到,九庙陈鼎俎。
jīng shī dāng yī dào , jiǔ miào chén dǐng zǔ 。
却为巡幸计,不可去中宇。
què wèi xún xìng jì , bù kě qù zhōng yǔ 。
南阳光武兴,形势亦险阻。
nán yáng guāng wǔ xīng , xíng shì yì xiǎn zǔ 。
西通关陜区,东与江淮距。
xī tōng guān xiá qū , dōng yǔ jiāng huái jù 。
三巴及岭海,宝货可运取。
sān bā jí lǐng hǎi , bǎo huò kě yùn qǔ 。
据要争权衡,黠虏谋必沮。
jù yào zhēng quán héng , xiá lǔ móu bì jǔ 。
募兵益貔貅,买马增牧圉。
mù bīng yì pí xiū , mǎi mǎ zēng mù yǔ 。
号令新帜旗,仗械饬干橹。
hào lìng xīn zhì qí , zhàng xiè chì gàn lǔ 。
军容久不振,整顿就规矩。
jūn róng jiǔ bù zhèn , zhěng dùn jiù guī jǔ 。
潢池盗弄兵,群恶相啸聚。
huáng chí dào nòng bīng , qún è xiàng xiào jù 。
偏师命剪除,快若猫捕鼠。
piān shī mìng jiǎn chú , kuài ruò māo bǔ shǔ 。
馀寇悉款降,分隶归籍簿。
yú kòu xī kuǎn jiàng , fēn lì guī jí bù 。
搜裒将帅材,赏罚颇有序。
sōu póu jiàng shuài cái , shǎng fá pǒ yǒu xù 。
经营年岁间,庶可事大举。
jīng yíng nián suì jiān , shù kě shì dà jǔ 。
灭敌还两宫,雪耻示千古。
miè dí hái liǎng gōng , xuě chǐ shì qiān gǔ 。
却隆太平基,不愧宗与祖。
què lóng tài píng jī , bù kuì zōng yǔ zǔ 。
岂知肘腋间,乃有椒兰妒。
qǐ zhī zhǒu yè jiān , nǎi yǒu jiāo lán dù 。
含沙初射影,聚毒阴中蛊。
hán shā chū shè yǐng , jù dú yīn zhōng gǔ 。
规模欲破碎,谋议渐龃龉。
guī mó yù pò suì , móu yì jiàn jǔ yǔ 。
固知鲠峭姿,自不敌媚妩。
gù zhī gěng qiào zī , zì bù dí mèi wǔ 。
恨无回天力,剔此木中蠹。
hèn wú huí tiān lì , tī cǐ mù zhōng dù 。
安能破铜山,但志燃郿坞。
ān néng pò tóng shān , dàn zhì rán méi wù 。
时危敢尸禄,抗疏愿引去。
shí wēi gǎn shī lù , kàng shū yuàn yǐn qù 。
涕泗对冕旒,非不恋轩宁。
tì sì duì miǎn liú , fēi bù liàn xuān níng 。
君臣以义合,无使赭舂杵。
jūn chén yǐ yì hé , wú shǐ zhě chōng chǔ 。
帝度不可留,乃听上印组。
dì dù bù kě liú , nǎi tīng shàng yìn zǔ 。
扁舟返东吴,却理梁溪橹。
piān zhōu fǎn dōng wú , què lǐ liáng xī lǔ 。
多言更萋菲,贝锦成罪罟。
duō yán gèng qī fēi , bèi jǐn chéng zuì gǔ 。
尚荷皇天慈,薄谴居鄂渚。
shàng hé huáng tiān cí , báo qiǎn jū è zhǔ 。
我来雪霏霏,及此岁将暮。
wǒ lái xuě fēi fēi , jí cǐ suì jiāng mù 。
崎岖山谷间,避寇如避弩。
qí qū shān gǔ jiān , bì kòu rú bì nǔ 。
行尽江南山,始踏湖北土。
xíng jǐn jiāng nán shān , shǐ tà hú běi tǔ 。
风烟愁浩荡,鸿雁拆俦侣。
fēng yān chóu hào dàng , hóng yàn chāi chóu lǚ 。
沉吟白云飞,怅望黄鹤翥。
chén yín bái yún fēi , chàng wàng huáng hè zhù 。
晴川俯汉阳,葭菼满鹦鹉。
qíng chuān fǔ hàn yáng , jiā tǎn mǎn yīng wǔ 。
家山渺安在,幽梦到别墅。
jiā shān miǎo ān zài , yōu mèng dào bié shù 。
三年再谪官,缭络万里路。
sān nián zài zhé guān , liáo luò wàn lǐ lù 。
浮游幻境中,尘迹叹仰俯。
fú yóu huàn jìng zhōng , chén jì tàn yǎng fǔ 。
翠华尚蒙尘,吾敢念门户。
cuì huá shàng méng chén , wú gǎn niàn mén hù 。
但嗟机会失,事势契先误。
dàn jiē jī huì shī , shì shì qì xiān wù 。
今年寇益横,春夏蹂京辅。
jīn nián kòu yì héng , chūn xià róu jīng fǔ 。
万骑略秦关,馀毒被陈汝。
wàn qí lüè qín guān , yú dú bèi chén rǔ 。
五陵气葱葱,中原郁膴膴。
wǔ líng qì cōng cōng , zhōng yuán yù hū hū 。
弃置不复论,弥望皆莽卤。
qì zhì bù fù lùn , mí wàng jiē mǎng lǔ 。
旌旃满江淮,寇钞连齐鲁。
jīng zhān mǎn jiāng huái , kòu chāo lián qí lǔ 。
六飞竟何从,秋晚尚江浒。
liù fēi jìng hé cóng , qiū wǎn shàng jiāng hǔ 。
何时包干戈,礼瑞奠璜琥。
hé shí bāo gān gē , lǐ ruì diàn huáng hǔ 。
斯民安田畴,馀谷栖廪庾。
sī mín ān tián chóu , yú gǔ qī lǐn yǔ 。
四方道路通,舟车走商贾。
sì fāng dào lù tōng , zhōu chē zǒu shāng gǔ 。
吁嗟乎苍天,乃尔艰国步。
xū jiē hū cāng tiān , nǎi ěr jiān guó bù 。
譬犹大厦倾,着力事撑柱。
pì yóu dà shà qīng , zhuó lì shì chēng zhù 。
居然听颓覆,此身何所措。
jū rán tīng tuí fù , cǐ shēn hé suǒ cuò 。
又如抱羸瘵,邪气久已痼。
yòu rú bào léi zhài , xié qì jiǔ yǐ gù 。
不能亲药石,乃复甘粔籹。
bù néng qīn yào shí , nǎi fù gān jù nǚ 。
膏肓骨髓间,性命若丝缕。
gāo huāng gǔ suǐ jiān , xìng mìng ruò sī lǚ 。
安得和缓徒,举手为摩拊。
ān dé hé huǎn tú , jǔ shǒu wèi mó fǔ 。
驯致海宇康,苍生有环堵。
xùn zhì hǎi yǔ kāng , cāng shēng yǒu huán dǔ 。