书斋坐清昼,昧昧心弗怡
shū zhāi zuò qīng zhòu , mèi mèi xīn fú yí
阿松忽前来,出扇乞我诗
ā sōng hū qián lái , chū shàn qǐ wǒ shī
阿松性沉嘿,颇不喜施为
ā sōng xìng chén hēi , pǒ bù xǐ shī wéi
我疑乃质鲁,但识栗与梨
wǒ yí nǎi zhì lǔ , dàn shí lì yǔ lí
今朝忽好事,我喜为解颐
jīn zhāo hū hǎo shì , wǒ xǐ wèi jiě yí
呼儿更来前,听我好言词
hū ér gèng lái qián , tīng wǒ hǎo yán cí
汝今十四岁,非复髫龀儿
rǔ jīn shí sì suì , fēi fù tiáo chèn ér
读书吾家事,诲汝良孜孜
dú shū wú jiā shì , huì rǔ liáng zī zī
读书添智慧,读书破愚痴
dú shū tiān zhì huì , dú shū pò yú chī
读书为贤良,读书佩朝裾
dú shū wèi xián liáng , dú shū pèi cháo jū
汝前当七龄,头角颇岐嶷
rǔ qián dāng qī líng , tóu jiǎo pǒ qí yí
何更七年来,碌碌但如斯
hé gèng qī nián lái , lù lù dàn rú sī
岂汝诚质鲁,变化犹有期
qǐ rǔ chéng zhì lǔ , biàn huà yóu yǒu qī
抑汝故懒惰,懒惰无由医
yì rǔ gù lǎn duò , lǎn duò wú yóu yī
人生要树立,诗书乃镃基
rén shēng yào shù lì , shī shū nǎi zī jī
利达且莫言,赋命固不齐
lì dá qiě mò yán , fù mìng gù bù qí
但观不学人,何别隶与厮
dàn guān bù xué rén , hé bié lì yǔ sī
学庸及语孟,精义要深惟
xué yōng jí yǔ mèng , jīng yì yào shēn wéi
尚书最难读,功当百倍之
shàng shū zuì nán dú , gōng dāng bǎi bèi zhī
考事贯今古,摛文炳珠玑
kǎo shì guàn jīn gǔ , chī wén bǐng zhū jī
今虽未能然,为学当视兹
jīn suī wèi néng rán , wèi xué dāng shì zī
似汝恁陋劣,万难冀毫厘
shì rǔ nèn lòu liè , wàn nán jì háo lí
吾又念世德,承传汝当思
wú yòu niàn shì dé , chéng chuán rǔ dāng sī
吾宗百年来,诗礼人共推
wú zōng bǎi nián lái , shī lǐ rén gòng tuī
穆穆抑斋老,黉宫拥皋比
mù mù yì zhāi lǎo , hóng gōng yōng gāo bǐ
汝祖雪岑公,清名绝瑕疵
rǔ zǔ xuě cén gōng , qīng míng jué xiá cī
我虽勉继述,浅薄恒忸怩
wǒ suī miǎn jì shù , qiǎn bó héng niǔ ní
汝若不自立,自汝隳门楣
rǔ ruò bù zì lì , zì rǔ huī mén méi
汝观东邻氏,绰楔高巍巍
rǔ guān dōng lín shì , chuò xiē gāo wēi wēi
有子不嗜学,破败共笑嗤
yǒu zi bù shì xué , pò bài gòng xiào chī
又观西邻翁,起家自茅茨
yòu guān xī lín wēng , qǐ jiā zì máo cí
有子立青云,里闬腾光辉
yǒu zi lì qīng yún , lǐ hàn téng guāng huī
人生无愚智,共识好与媸
rén shēng wú yú zhì , gòng shí hǎo yǔ chī
东西两家子,问汝当何居
dōng xī liǎng jiā zi , wèn rǔ dāng hé jū
光阴不我待,日月相奔驰
guāng yīn bù wǒ dài , rì yuè xiàng bēn chí
汝勿恃年小,一去难再追
rǔ wù shì nián xiǎo , yī qù nán zài zhuī
不信观汝爷,尚记发垂垂
bù xìn guān rǔ yé , shàng jì fā chuí chuí
转眼亦几何,清霜点乌髭
zhuǎn yǎn yì jǐ hé , qīng shuāng diǎn wū zī
少时不自力,及此徒伤悲
shǎo shí bù zì lì , jí cǐ tú shāng bēi
我家世清白,囊橐无馀赀
wǒ jiā shì qīng bái , náng tuó wú yú zī
幸存薄田亩,犹可供粥糜
xìng cún bó tián mǔ , yóu kě gōng zhōu mí
亦有书满架,古训光陆离
yì yǒu shū mǎn jià , gǔ xùn guāng lù lí
役使有童奴,免使执爨炊
yì shǐ yǒu tóng nú , miǎn shǐ zhí cuàn chuī
古人贫亦学,劳苦身无资
gǔ rén pín yì xué , láo kǔ shēn wú zī
我今虽淡薄,不令汝寒饥
wǒ jīn suī dàn bó , bù lìng rǔ hán jī
汝若更不学,此咎当责谁
rǔ ruò gèng bù xué , cǐ jiù dāng zé shuí
只今当长夏,俗事无牵縻
zhǐ jīn dāng cháng xià , sú shì wú qiān mí
愿汝务学业,毋徒习遨嬉
yuàn rǔ wù xué yè , wú tú xí áo xī
切磋同阿哥,和鸣恊埙篪
qiē cuō tóng ā gē , hé míng xié xūn chí
莫似汝父懒,失学悔后时
mò shì rǔ fù lǎn , shī xué huǐ hòu shí
愿汝崇明德,忠信以自治
yuàn rǔ chóng míng dé , zhōng xìn yǐ zì zhì
入则孝爷娘,出则敬友师
rù zé xiào yé niáng , chū zé jìng yǒu shī
莫似汝父癖,愆尤日潜滋
mò shì rǔ fù pǐ , qiān yóu rì qián zī
莫起侈泰念,淡薄守家规
mò qǐ chǐ tài niàn , dàn bó shǒu jiā guī
莫习轻薄态,执礼须谦卑
mò xí qīng bó tài , zhí lǐ xū qiān bēi
但观世上人,浮侈终自隳
dàn guān shì shàng rén , fú chǐ zhōng zì huī
我今已四十,精力会有衰
wǒ jīn yǐ sì shí , jīng lì huì yǒu shuāi
汝年渐长大,将以门户遗
rǔ nián jiàn zhǎng dà , jiāng yǐ mén hù yí
男儿贵自强,奋发不可迟
nán ér guì zì qiáng , fèn fā bù kě chí
爷娘虽汝怜,岂得长提携
yé niáng suī rǔ lián , qǐ dé zhǎng tí xié
世事不可料,前程杳难窥
shì shì bù kě liào , qián chéng yǎo nán kuī
贤不肖系人,造物无容私
xián bù xiào xì rén , zào wù wú róng sī
骥子始堕地,骨相超等夷
jì zi shǐ duò dì , gǔ xiāng chāo děng yí
驽骀亦自别,宁候异日知
nú dài yì zì bié , níng hòu yì rì zhī
如今亦稍稍,我窃为汝疑
rú jīn yì shāo shāo , wǒ qiè wèi rǔ yí
再看汝一龄,便可分雄雌
zài kàn rǔ yī líng , biàn kě fēn xióng cí
恩义不相掩,舐犊非为慈
ēn yì bù xiāng yǎn , shì dú fēi wèi cí
汝不用吾言,吾将汝鞭笞
rǔ bù yòng wú yán , wú jiāng rǔ biān chī
告汝出苦语,拊心转歔欷
gào rǔ chū kǔ yǔ , fǔ xīn zhuǎn xū xī
勉哉不可忘,一一镌肝脾
miǎn zāi bù kě wàng , yī yī juān gān pí