太易无一物，惟有道独存
tài yì wú yī wù ， wéi yǒu dào dú cún
道体生器用，动静阴阳分
dào tǐ shēng qì yòng ， dòng jìng yīn yáng fēn
阴阳互消长，磨砻既久乃生渣滓与埃尘
yīn yáng hù xiāo zhǎng ， mó lóng jì jiǔ nǎi shēng zhā zǐ yǔ āi chén
尘滓积日月，散作众星辰
chén zǐ jī rì yuè ， sàn zuò zhòng xīng chén
三千千世界，一万万乾坤
sān qiān qiān shì jiè ， yī wàn wàn qián kūn
乾道成男坤成女，化生万物秩其序
qián dào chéng nán kūn chéng nǚ ， huà shēng wàn wù zhì qí xù
大至天体之运行，小至原子之内部
dà zhì tiān tǐ zhī yùn xíng ， xiǎo zhì yuán zi zhī nèi bù
新生宿殁寒复暑，为天所御不知苦
xīn shēng sù mò hán fù shǔ ， wèi tiān suǒ yù bù zhī kǔ
夫人之远祖，禽兽是伍
fū rén zhī yuǎn zǔ ， qín shòu shì wǔ
断发文身，茹毛饮血
duàn fà wén shēn ， rú máo yǐn xuè
南则巢木，北则处穴
nán zé cháo mù ， běi zé chù xué
近水者渔，居山者猎
jìn shuǐ zhě yú ， jū shān zhě liè
因地制宜，乃与道惬
yīn dì zhì yí ， nǎi yǔ dào qiè
四夷愚氓，中夏先觉
sì yí yú méng ， zhōng xià xiān jué
生知圣人诞中原，三王五帝皆心传
shēng zhī shèng rén dàn zhōng yuán ， sān wáng wǔ dì jiē xīn chuán
使民由之不使知，垂拱平治指掌间
shǐ mín yóu zhī bù shǐ zhī ， chuí gǒng píng zhì zhǐ zhǎng jiān
夏启废禅立皇权，此心此理或不延，乃有桀之暴且愆
xià qǐ fèi chán lì huáng quán ， cǐ xīn cǐ lǐ huò bù yán ， nǎi yǒu jié zhī bào qiě qiān
然而此心此理终在天地悬，成汤文武妙悟服膺何拳拳
rán ér cǐ xīn cǐ lǐ zhōng zài tiān dì xuán ， chéng tāng wén wǔ miào wù fú yīng hé quán quán
东海圣人出，同于此心此理
dōng hǎi shèng rén chū ， tóng yú cǐ xīn cǐ lǐ
西海圣人出，同于此心此理
xī hǎi shèng rén chū ， tóng yú cǐ xīn cǐ lǐ
倘有圣人出乎河外之星系，其心其理莫不同于此
tǎng yǒu shèng rén chū hū hé wài zhī xīng xì ， qí xīn qí lǐ mò bù tóng yú cǐ
礼崩乐坏周东迁，王道隐沦霸道前
lǐ bēng yuè huài zhōu dōng qiān ， wáng dào yǐn lún bà dào qián
天悯烝民乃生仲尼代天言，否则万古黑如长夜之漫漫
tiān mǐn zhēng mín nǎi shēng zhòng ní dài tiān yán ， fǒu zé wàn gǔ hēi rú cháng yè zhī màn màn
夫子一身六艺兼，诸子流失皆不全
fū zǐ yī shēn liù yì jiān ， zhū zi liú shī jiē bù quán
人生生于义，人死死于利
rén shēng shēng yú yì ， rén sǐ sǐ yú lì
义利之间乃见小人与君子，其如君子道消小人道长矣
yì lì zhī jiān nǎi jiàn xiǎo rén yǔ jūn zǐ ， qí rú jūn zǐ dào xiāo xiǎo rén dào zhǎng yǐ
岂是昊天欲使人灭没，魏晋以还用智自私愈演愈激烈
qǐ shì hào tiān yù shǐ rén miè méi ， wèi jìn yǐ huán yòng zhì zì sī yù yǎn yù jī liè
然而此心此理始终不可夺，濂洛关闽承袭往圣之衣钵
rán ér cǐ xīn cǐ lǐ shǐ zhōng bù kě duó ， lián luò guān mǐn chéng xí wǎng shèng zhī yī bō
涵养之方略出入，所见之道亮轩豁
hán yǎng zhī fāng lüè chū rù ， suǒ jiàn zhī dào liàng xuān huō
胡为宋儒见道如是之真切，盖汲当时民之痼疾已然不可药
hú wèi sòng rú jiàn dào rú shì zhī zhēn qiè ， gài jí dāng shí mín zhī gù jí yǐ rán bù kě yào
蒙元明清，每下愈况
méng yuán míng qīng ， měi xià yù kuàng
西洋东瀛，自郐以降
xī yáng dōng yíng ， zì kuài yǐ jiàng
迩来科学欲将本真洞，离析万有一何恸
ěr lái kē xué yù jiāng běn zhēn dòng ， lí xī wàn yǒu yī hé tòng
欧洲哲人屡不中，但能光景长玩弄
ōu zhōu zhé rén lǚ bù zhōng ， dàn néng guāng jǐng zhǎng wán nòng
佛洛伊德马克思，所言率为气之动
fú luò yī dé mǎ kè sī ， suǒ yán lǜ wèi qì zhī dòng
若夫资本主义，唯利是图，本为声色犬马之欢娱
ruò fú zī běn zhǔ yì ， wéi lì shì tú ， běn wèi shēng sè quǎn mǎ zhī huān yú
金帛可遂人欲之所快，如何今人转逐遂欲之媒介
jīn bó kě suì rén yù zhī suǒ kuài ， rú hé jīn rén zhuǎn zhú suì yù zhī méi jiè
嗟乎嗟乎诚可怪，天下滔滔莫能外
jiē hū jiē hū chéng kě guài ， tiān xià tāo tāo mò néng wài
为物驱役势不屈，侵寻乃化为异物
wèi wù qū yì shì bù qū ， qīn xún nǎi huà wèi yì wù
圣人一去不复来，圣人之言视之如诙俳
shèng rén yī qù bù fù lái ， shèng rén zhī yán shì zhī rú huī pái
昔言小辩安足破大道，如今狡黠之辈弹冠跳梁何开怀
xī yán xiǎo biàn ān zú pò dà dào ， rú jīn jiǎo xiá zhī bèi dàn guān tiào liáng hé kāi huái
悲莫悲兮哀莫哀，天降大道肖小皆沈埋
bēi mò bēi xī āi mò āi ， tiān jiàng dà dào xiào xiǎo jiē shěn mái
妻孥于我亦何有，烦恼种子不向人间栽
qī nú yú wǒ yì hé yǒu ， fán nǎo zhǒng zi bù xiàng rén jiān zāi
繁华扰攘归寂灭，争名逐利安在哉
fán huá rǎo rǎng guī jì miè ， zhēng míng zhú lì ān zài zāi
于戏抉余二目悬之宇宙亘古开，坐看人之为类成劫灰
yú xì jué yú èr mù xuán zhī yǔ zhòu gèn gǔ kāi ， zuò kàn rén zhī wèi lèi chéng jié huī