东园忆初购,粪壤频扫除
dōng yuán yì chū gòu , fèn rǎng pín sǎo chú
墙下古槐树,憔悴色不舒
qiáng xià gǔ huái shù , qiáo cuì sè bù shū
况遭众攀折,高枝且无余
kuàng zāo zhòng pān zhé , gāo zhī qiě wú yú
爱护至今日,浓阴接吾庐
ài hù zhì jīn rì , nóng yīn jiē wú lú
数步已仰视,伟哉巨人如
shù bù yǐ yǎng shì , wěi zāi jù rén rú
非借此荫庇,谁结幽亭居
fēi jiè cǐ yìn bì , shuí jié yōu tíng jū
立为众木长,奴仆柽与榆
lì wèi zhòng mù zhǎng , nú pú chēng yǔ yú
始我种三榆,近在亭之左
shǐ wǒ zhǒng sān yú , jìn zài tíng zhī zuǒ
西日待隐蔽,阴成客能坐
xī rì dài yǐn bì , yīn chéng kè néng zuò
七年长渐高,密叶已交锁
qī nián zhǎng jiàn gāo , mì yè yǐ jiāo suǒ
生钱闻可食,贫者当果蓏
shēng qián wén kě shí , pín zhě dāng guǒ luǒ
其一忽憔悴,啮腹缘蚁蜾
qí yī hū qiáo cuì , niè fù yuán yǐ guǒ
持斧欲伐之,材未中船舵
chí fǔ yù fá zhī , cái wèi zhōng chuán duò
藤蔓方附丽,不伐亦自可
téng wàn fāng fù lì , bù fá yì zì kě
古人无弃物,守圃常用跛
gǔ rén wú qì wù , shǒu pǔ cháng yòng bǒ
读《诗》识其名,谁谓材无用
dú 《 shī 》 shí qí míng , shuí wèi cái wú yòng
西戎每渡河,此木能载重
xī róng měi dù hé , cǐ mù néng zài zhòng
所以人字之,岂在作梁栋
suǒ yǐ rén zì zhī , qǐ zài zuò liáng dòng
两株倚东篱,计亦七年种
liǎng zhū yǐ dōng lí , jì yì qī nián zhǒng
相对垂青丝,蓦地来二仲
xiāng duì chuí qīng sī , mò dì lái èr zhòng
荒园乏佳果,枣树八九株
huāng yuán fá jiā guǒ , zǎo shù bā jiǔ zhū
纂纂争结实,大率如琲珠
zuǎn zuǎn zhēng jiē shí , dà shuài rú bèi zhū
此种味甘脆,南方之所无
cǐ zhǒng wèi gān cuì , nán fāng zhī suǒ wú
日炙色渐赤,儿童已窥觎
rì zhì sè jiàn chì , ér tóng yǐ kuī yú
剥击盈数斗,邻舍或求须
bō jī yíng shù dòu , lín shè huò qiú xū
早知实可食,何须种柽榆
zǎo zhī shí kě shí , hé xū zhǒng chēng yú
此木颇耐旱,地宜土不濡
cǐ mù pǒ nài hàn , dì yí tǔ bù rú
所以齐鲁间,斩伐充薪刍
suǒ yǐ qí lǔ jiān , zhǎn fá chōng xīn chú
近复得异种,挛拳类人痀
jìn fù dé yì zhǒng , luán quán lèi rén jū
曲木未可恶,惟天付形躯
qū mù wèi kě è , wéi tiān fù xíng qū
良材却矫揉,不见笏与弧
liáng cái què jiǎo róu , bú jiàn hù yǔ hú
桧柏性相似,安论不同形
guì bǎi xìng xiāng sì , ān lùn bù tóng xíng
城南久移植,用以护幽亭
chéng nán jiǔ yí zhí , yòng yǐ hù yōu tíng
桧也渐生粉,柏兮复垂铃
guì yě jiàn shēng fěn , bǎi xī fù chuí líng
幸非两石间,自足全余龄
xìng fēi liǎng shí jiān , zì zú quán yú líng
古槐虽老大,秋到即凋零
gǔ huái suī lǎo dà , qiū dào jí diāo líng
园空霜雪冷,见此独青青
yuán kōng shuāng xuě lěng , jiàn cǐ dú qīng qīng
南方编短篱,木槿每当路
nán fāng biān duǎn lí , mù jǐn měi dāng lù
北地少为贵,翻编短篱护
běi dì shǎo wèi guì , fān biān duǎn lí hù
要知一物耳,贵贱以地故
yào zhī yī wù ěr , guì jiàn yǐ dì gù
夏末蕊累累,生意含晓露
xià mò ruǐ lěi lěi , shēng yì hán xiǎo lù
花开亦可观,别种更相妒
huā kāi yì kě guān , bié zhǒng gèng xiāng dù
独怜一夕间,颜色已非素
dú lián yī xī jiān , yán sè yǐ fēi sù
蕊多固应尔,此理真自悟
ruǐ duō gù yīng ěr , cǐ lǐ zhēn zì wù
不见萱草花,开落只朝暮
bú jiàn xuān cǎo huā , kāi luò zhǐ zhāo mù
翛然数君子,落落俱长身
xiāo rán shù jūn zǐ , luò luò jù zhǎng shēn
东家每借看,步去不嫌频
dōng jiā měi jiè kàn , bù qù bù xián pín
移栽幸许我,已自前年春
yí zāi xìng xǔ wǒ , yǐ zì qián nián chūn
自我得此辈,园居岂为贫
zì wǒ dé cǐ bèi , yuán jū qǐ wèi pín
但忧积雨霁,日暴少精神
dàn yōu jī yǔ jì , rì bào shǎo jīng shén
终然勤灌溉,枝叶还如新
zhōng rán qín guàn gài , zhī yè hái rú xīn
因兹悟为学,黾勉在斯晨
yīn zī wù wèi xué , mǐn miǎn zài sī chén
花开不结实,徒冒丁香名
huā kāi bù jiē shí , tú mào dīng xiāng míng
枝头缀紫粟,旖旎香非轻
zhī tóu zhuì zǐ sù , yǐ nǐ xiāng fēi qīng
乃知博物者,名以香而成
nǎi zhī bó wù zhě , míng yǐ xiāng ér chéng
或者树相类,惜未南中行
huò zhě shù xiāng lèi , xī wèi nán zhōng xíng
初栽只一干,肥壤蘖争萌
chū zāi zhǐ yī gān , féi rǎng niè zhēng méng
分移故园内,不知枯与荣
fēn yí gù yuán nèi , bù zhī kū yǔ róng
终当问来使,亦欲如渊明
zhōng dāng wèn lái shǐ , yì yù rú yuān míng
有树吾不识,人云马槟榔
yǒu shù wú bù shí , rén yún mǎ bīng láng
槟榔产南海,结实因瘴乡
bīng láng chǎn nán hǎi , jiē shí yīn zhàng xiāng
平生冒其名,岂亦如丁香
píng shēng mào qí míng , qǐ yì rú dīng xiāng
白花细而密,实甘翻可尝
bái huā xì ér mì , shí gān fān kě cháng
其叶与麻同,沃若泽且光
qí yè yǔ má tóng , wò ruò zé qiě guāng
麻马音或讹,欲问郭驼亡
má mǎ yīn huò é , yù wèn guō tuó wáng
酴醾发长条,丛生类蓍草
tú mí fā cháng tiáo , cóng shēng lèi shī cǎo
每记众花开,此种开独早
měi jì zhòng huā kāi , cǐ zhǒng kāi dú zǎo
南方色多红,黄色见者少
nán fāng sè duō hóng , huáng sè jiàn zhě shǎo
但嫌易零落,蜂蝶食不饱
dàn xián yì líng luò , fēng dié shí bù bǎo
曲阑强遮护,童子日必扫
qū lán qiáng zhē hù , tóng zi rì bì sǎo
花落当复开,岂似主人老
huā luò dāng fù kāi , qǐ shì zhǔ rén lǎo
昔枉诗客来,觅句步频绕
xī wǎng shī kè lái , mì jù bù pín rào
载诵成感伤,谁来慰幽抱
zài sòng chéng gǎn shāng , shuí lái wèi yōu bào
酴醾有数种,同名而异字
tú mí yǒu shù zhǒng , tóng míng ér yì zì
花开欲折难,铦钩如棘刺
huā kāi yù zhé nán , xiān gōu rú jí cì
白者干独长,红者香更腻
bái zhě gàn dú zhǎng , hóng zhě xiāng gèng nì
种之小径旁,所恨罥衣袂
zhǒng zhī xiǎo jìng páng , suǒ hèn juàn yī mèi
插竹加编缚,步障差可类
chā zhú jiā biān fù , bù zhàng chā kě lèi
石家金谷园,恐乏此佳致
shí jiā jīn gǔ yuán , kǒng fá cǐ jiā zhì
托身北墙隅,幸免人所践
tuō shēn běi qiáng yú , xìng miǎn rén suǒ jiàn
苗长已过墙,入土根不浅
miáo zhǎng yǐ guò qiáng , rù tǔ gēn bù qiǎn
叶间蕊何多,濈濈满圆茧
yè jiān ruǐ hé duō , jí jí mǎn yuán jiǎn
此种觉尤佳,观者尽云鲜
cǐ zhǒng jué yóu jiā , guān zhě jǐn yún xiān
倾心识忠臣,卫足存古典
qīng xīn shí zhōng chén , wèi zú cún gǔ diǎn
作羹谅非菜,名同亦须辩
zuò gēng liàng fēi cài , míng tóng yì xū biàn
黄花隐绿叶,雨过仍离披
huáng huā yǐn lǜ yè , yǔ guò réng lí pī
不为杜老叹,未是凉风时
bù wèi dù lǎo tàn , wèi shì liáng fēng shí
服食治目眚,吾将采掇之
fú shí zhì mù shěng , wú jiāng cǎi duō zhī
不须更买药,园丁是医师
bù xū gèng mǎi yào , yuán dīng shì yī shī
花细山桂然,阶下不堪嗅
huā xì shān guì rán , jiē xià bù kān xiù
野人其根,根长节应九
yě rén qí gēn , gēn zhǎng jié yīng jiǔ
苦节不可贞,服食可资寿
kǔ jié bù kě zhēn , fú shí kě zī shòu
其功利于病,有客嫌苦口
qí gōng lì yú bìng , yǒu kè xián kǔ kǒu
戒予勿种兹,味苦和难受
jiè yǔ wù zhǒng zī , wèi kǔ hé nán shòu
岂不见甘草,百药无不有
qǐ bù jiàn gān cǎo , bǎi yào wú bù yǒu
惟芥本菜类,秋深掇而藏
wéi jiè běn cài lèi , qiū shēn duō ér cáng
此种乃野生,已向春初长
cǐ zhǒng nǎi yě shēng , yǐ xiàng chūn chū zhǎng
紫花布满地,叶嫩亦堪尝
zǐ huā bù mǎn dì , yè nèn yì kān cháng
气味既不辛,却与芥同行
qì wèi jì bù xīn , què yǔ jiè tóng háng
北人无不食,木蘖与草芒
běi rén wú bù shí , mù niè yǔ cǎo máng
入盘以油和,齿颊流肥香
rù pán yǐ yóu hé , chǐ jiá liú féi xiāng
薿薿叶如许,丰草名可当
nǐ nǐ yè rú xǔ , fēng cǎo míng kě dāng
花开类兰蕙,嗅之却无香
huā kāi lèi lán huì , xiù zhī què wú xiāng
不为人所贵,独取其根长
bù wéi rén suǒ guì , dú qǔ qí gēn zhǎng
为帚或为拂,用之材亦良
wèi zhǒu huò wèi fú , yòng zhī cái yì liáng
根长既入土,多种河岸旁
gēn zhǎng jì rù tǔ , duō zhǒng hé àn páng
岸崩始不善,兰蕙亦寻常
àn bēng shǐ bù shàn , lán huì yì xún cháng
袅袅数尺藤,往岁手亲插
niǎo niǎo shù chǐ téng , wǎng suì shǒu qīn chā
西庵敞短檐,藉尔两相夹
xī ān chǎng duǎn yán , jí ěr liǎng xiāng jiā
岁久终蔓延,枝叶已交接
suì jiǔ zhōng màn yán , zhī yè yǐ jiāo jiē
有花散红缨,有子垂皂荚
yǒu huā sàn hóng yīng , yǒu zi chuí zào jiá
赤日隔繁阴,偃息可移榻
chì rì gé fán yīn , yǎn xī kě yí tà
但忧风雨甚,高架一朝压
dàn yōu fēng yǔ shèn , gāo jià yī zhāo yā
霜雪却不妨,忍冬共经腊
shuāng xuě què bù fáng , rěn dōng gòng jīng là
《本草》载药品,草部见牵牛
《 běn cǎo 》 zài yào pǐn , cǎo bù jiàn qiān niú
薰风篱落间,蔓生甚绸缪
xūn fēng lí luò jiān , màn shēng shèn chóu móu
谁琢紫玉簪,叶密花仍稠
shuí zuó zǐ yù zān , yè mì huā réng chóu
日高即揪敛,岂是朝菌俦
rì gāo jí jiū liǎn , qǐ shì cháo jūn chóu
阴气得独盛,下剂斯见收
yīn qì dé dú shèng , xià jì sī jiàn shōu
便须作花庵,谁与迂叟谋
biàn xū zuò huā ān , shuí yǔ yū sǒu móu
江湖渺无际,弥望皆高芦
jiāng hú miǎo wú jì , mí wàng jiē gāo lú
芦本水滨物,久疑平陆无
lú běn shuǐ bīn wù , jiǔ yí píng lù wú
移根偶种植,沟浅土不污
yí gēn ǒu zhòng zhí , gōu qiǎn tǔ bù wū
纵横勿遍地,叶卷多葭莩
zòng héng wù biàn dì , yè juǎn duō jiā fú
白花可为絮,长干须人扶
bái huā kě wèi xù , zhǎng gàn xū rén fú
每当风雨夕,萧萧亦江湖
měi dāng fēng yǔ xī , xiāo xiāo yì jiāng hú
宛如扁舟过,榜人共歌呼
wǎn rú piān zhōu guò , bǎng rén gòng gē hū
浩然发归兴,岂为思莼鲈
hào rán fā guī xīng , qǐ wèi sī chún lú