东宁大海荒,从古无人至
dōng níng dà hǎi huāng , cóng gǔ wú rén zhì
明末群盗窠,岛夷互窃踞
míng mò qún dào kē , dǎo yí hù qiè jù
郑氏奄而有,蔓延为边忌
zhèng shì yǎn ér yǒu , màn yán wèi biān jì
我皇挞伐张,天威及魑魅
wǒ huáng tà fá zhāng , tiān wēi jí chī mèi
遂使瘴疠乡,文物渐昌炽
suì shǐ zhàng lì xiāng , wén wù jiàn chāng chì
川原灵秀开,郁勃不可闭
chuān yuán líng xiù kāi , yù bó bù kě bì
式廓惟日增,蹙缩非长计
shì kuò wéi rì zēng , cù suō fēi zhǎng jì
所当顺自然,疆理以时议
suǒ dāng shùn zì rán , jiāng lǐ yǐ shí yì
勿因去岁乱,畏噎却饭喜
wù yīn qù suì luàn , wèi yē què fàn xǐ
去岁群丑张,揭竿三十万
qù suì qún chǒu zhāng , jiē gān sān shí wàn
我旅一东征,倒戈云见????
wǒ lǚ yī dōng zhēng , dǎo gē yún jiàn xiàn
七日复全台,壶箪匝地献
qī rì fù quán tái , hú dān zā dì xiàn
可知帝德深,望云争革面
kě zhī dì dé shēn , wàng yún zhēng gé miàn
馀孽虽时有,死灰谋欲煽
yú niè suī shí yǒu , sǐ huī móu yù shān
旋起即扑除,夫谁与为叛
xuán qǐ jí pū chú , fū shuí yǔ wèi pàn
当兹振遒铎,教化不容缓
dāng zī zhèn qiú duó , jiào huà bù róng huǎn
民心原犹水,东西流乍变
mín xīn yuán yóu shuǐ , dōng xī liú zhà biàn
弃之铤而走,理之忠以劝
qì zhī dìng ér zǒu , lǐ zhī zhōng yǐ quàn
台俗敝豪奢,乱后风犹昨
tái sú bì háo shē , luàn hòu fēng yóu zuó
宴会中人产,衣裘贵戚愕
yàn huì zhōng rén chǎn , yī qiú guì qī è
农惰士弗勤,逐末趋骄恶
nóng duò shì fú qín , zhú mò qū jiāo è
嚣陵多健讼,空际见楼阁
xiāo líng duō jiàn sòng , kōng jì jiàn lóu gé
无贱复无贵,相将事摴博
wú jiàn fù wú guì , xiāng jiāng shì chū bó
所当禁制严,威信同锋锷
suǒ dāng jìn zhì yán , wēi xìn tóng fēng è
勿谓我言迂,中心细忖度
wù wèi wǒ yán yū , zhōng xīn xì cǔn duó
为火莫为水,救时之良药
wèi huǒ mò wèi shuǐ , jiù shí zhī liáng yào
闽学追鲁邹,东宁昧如障
mǐn xué zhuī lǔ zōu , dōng níng mèi rú zhàng
当为延名儒,来兹开绛帐
dāng wèi yán míng rú , lái zī kāi jiàng zhàng
俾知道在迩,尊君与亲上
bǐ zhī dào zài ěr , zūn jūn yǔ qīn shàng
子孝及父慈,友恭更廉让
zi xiào jí fù cí , yǒu gōng gèng lián ràng
从兹果力行,诱掖端趋向
cóng zī guǒ lì xíng , yòu yè duān qū xiàng
其次论文章,经史为酝酿
qí cì lùn wén zhāng , jīng shǐ wèi yùn niàng
古作秦汉前,八家当醯酱
gǔ zuò qín hàn qián , bā jiā dàng xī jiàng
制义本儒先,理明气欲王
zhì yì běn rú xiān , lǐ míng qì yù wáng
洗伐去皮毛,大雅是宗匠
xǐ fá qù pí máo , dà yǎ shì zōng jiàng
此地文风靡,起衰亦所望
cǐ dì wén fēng mí , qǐ shuāi yì suǒ wàng
台地一年耕,可馀七年食
tái dì yī nián gēng , kě yú qī nián shí
寇乱继风灾,民间更萧索
kòu luàn jì fēng zāi , mín jiān gèng xiāo suǒ
今岁大有秋,仓储补云亟
jīn suì dà yǒu qiū , cāng chǔ bǔ yún jí
谷贵虑民饥,谷贱农亦恻
gǔ guì lǜ mín jī , gǔ jiàn nóng yì cè
厉禁久不弛,乃利于奸墨
lì jìn jiǔ bù chí , nǎi lì yú jiān mò
徒有遏籴名,其实竟何益
tú yǒu è dí míng , qí shí jìng hé yì
估客既空归,裹足此寥寂
gū kè jì kōng guī , guǒ zú cǐ liáo jì
何如撙节之,一艘一百石
hé rú zǔn jié zhī , yī sōu yì bǎi shí
穷年移不尽,农商惠我德
qióng nián yí bù jìn , nóng shāng huì wǒ dé
幸与诸当途,从长一筹画
xìng yǔ zhū dāng tú , cóng zhǎng yī chóu huà
累累何为者,西来偷渡人
lěi lěi hé wèi zhě , xī lái tōu dù rén
锒铛杂贯索,一队一酸辛
láng dāng zá guàn suǒ , yī duì yī suān xīn
嗟汝为饥驱,谓兹原隰畇
jiē rǔ wèi jī qū , wèi zī yuán xí yún
舟子任无咎,拮据买要津
zhōu zi rèn wú jiù , jié jū mǎi yào jīn
宁知是偷渡,登岸祸及身
níng zhī shì tōu dù , dēng àn huò jí shēn
可恨在舟子,殛死不足云
kě hèn zài zhōu zi , jí sǐ bù zú yún
汝道经鹭岛,稽察司马门
rǔ dào jīng lù dǎo , jī chá sī mǎ mén
司马有印照,一纸为良民
sī mǎ yǒu yìn zhào , yī zhǐ wèi liáng mín
汝愚乃至斯,我欲泪沾巾
rǔ yú nǎi zhì sī , wǒ yù lèi zhān jīn
哀哉此厉禁,犯者仍频频
āi zāi cǐ lì jìn , fàn zhě réng pín pín
奸徒畏盘诘,持照竟莫嗔
jiān tú wèi pán jí , chí zhào jìng mò chēn
兹法果息奸,虽冤亦宜勤
zī fǎ guǒ xī jiān , suī yuān yì yí qín
如其或未必,宁施法外仁
rú qí huò wèi bì , níng shī fǎ wài rén
台邑最褊小,征粮视凤诸
tái yì zuì biǎn xiǎo , zhēng liáng shì fèng zhū
土狭赋独重,民困曷以纾
tǔ xiá fù dú zhòng , mín kùn hé yǐ shū
台湾田一甲,内地十亩馀
tái wān tián yī jiǎ , nèi dì shí mǔ yú
甲租八九石,亩银一钱输
jiǎ zū bā jiǔ shí , mǔ yín yī qián shū
将银来比粟,相去竟何如
jiāng yín lái bǐ sù , xiāng qù jìng hé rú
纳粟弊多端,斗斛交相瘉
nà sù bì duō duān , dòu hú jiāo xiāng yù
折色比时价,加倍复何居
zhé sè bǐ shí jià , jiā bèi fù hé jū
凤诸虽厚敛,什百台版图
fèng zhū suī hòu liǎn , shén bǎi tái bǎn tú
垦多或报少,以羡补不敷
kěn duō huò bào shǎo , yǐ xiàn bǔ bù fū
台土瘠无旷,冲压且偏枯
tái tǔ jí wú kuàng , chòng yā qiě piān kū
安得相均匀,丈轻三邑俱
ān dé xiāng jūn yún , zhàng qīng sān yì jù
征收同内地,含哺乐只且
zhēng shōu tóng nèi dì , hán bǔ lè zhǐ qiě
郡东万山里,形胜罗汉门
jùn dōng wàn shān lǐ , xíng shèng luó hàn mén
其内开平旷,可容数十村
qí nèi kāi píng kuàng , kě róng shù shí cūn
雄踞通南北,奸宄往来频
xióng jù tōng nán běi , jiān guǐ wǎng lái pín
近以逋逃薮,议弃为荆蓁
jìn yǐ bū táo sǒu , yì qì wèi jīng zhēn
此地田土饶,山木利斧斤
cǐ dì tián tǔ ráo , shān mù lì fǔ jīn
移民迁产宅,兵之亦龂龂
yí mín qiān chǎn zhái , bīng zhī yì yín yín
何如设屯戍,守备为游巡
hé rú shè tún shù , shǒu bèi wèi yóu xún
左拊冈山背,右塞大武臀
zuǒ fǔ gāng shān bèi , yòu sāi dà wǔ tún
既清逸贼窟,亦靖野番氛
jì qīng yì zéi kū , yì jìng yě fān fēn
府治得屏障,相需若齿唇
fǔ zhì dé píng zhàng , xiāng xū ruò chǐ chún
诸罗千里县,内地一省同
zhū luó qiān lǐ xiàn , nèi dì yī shěng tóng
万山倚天险,诸港大海通
wàn shān yǐ tiān xiǎn , zhū gǎng dà hǎi tōng
广野浑无际,民番各喁喁
guǎng yě hún wú jì , mín fān gè yóng yóng
上呼下则应,往返弥月终
shàng hū xià zé yīng , wǎng fǎn mí yuè zhōng
不为分县理,其患将无穷
bù wèi fēn xiàn lǐ , qí huàn jiāng wú qióng
南划虎尾溪,北踞大鸡笼
nán huà hǔ wěi xī , běi jù dà jī lóng
设令居半线,更添游守戎
shè lìng jū bàn xiàn , gèng tiān yóu shǒu róng
健卒足一千,分汛扼要冲
jiàn zú zú yī qiān , fēn xùn è yào chōng
台北不空虚,全郡势自雄
tái běi bù kōng xū , quán jùn shì zì xióng
晏海此上策,犹豫误乃公
yàn hǎi cǐ shàng cè , yóu yù wù nǎi gōng
台湾虽绝岛,半壁为籓篱
tái wān suī jué dǎo , bàn bì wèi fān lí
沿海六七省,口岸密相依
yán hǎi liù qī shěng , kǒu àn mì xiāng yī
台安一方乐,台动天下疑
tái ān yī fāng lè , tái dòng tiān xià yí
未雨不绸缪,侮予适噬脐
wèi yǔ bù chóu móu , wǔ yǔ shì shì qí
或云海外地,无令人民滋
huò yún hǎi wài dì , wú lìng rén mín zī
有土此有人,气运不可羁
yǒu tǔ cǐ yǒu rén , qì yùn bù kě jī
民弱盗将据,盗起番亦悲
mín ruò dào jiāng jù , dào qǐ fān yì bēi
荷兰与日本,眈眈共朵颐
hé lán yǔ rì běn , dān dān gòng duǒ yí
王者大无外,何畏此繁蚩
wáng zhě dà wú wài , hé wèi cǐ fán chī
政教消颇僻,千年拱京师
zhèng jiào xiāo pǒ pì , qiān nián gǒng jīng shī